How big is Barnard İlmiği?

Barnard İlmiği, Avcı takımyıldızında parlayan hidrojen gazından oluşan devasa ve sönük bir yaydır. Avcı’nın Kuşağı ile Kılıcı’nın doğu yanını saran bir eğri çizer; yayın bir ucundan öbür ucuna uzunluğu yaklaşık 330 ışık yılıdır. Bir ışık yılı, ışığın bir yılda kat ettiği uzaklıktır ve yaklaşık 9,46 trilyon kilometreye eşittir. İlmik, Dünya’dan kabaca 1.300–1.400 ışık yılı uzaklıktadır.

Boyut

Barnard İlmiği bir yaydır; ince bir gaz kabuğunun yandan görülen kenarıdır. Bu yüzden büyüklüğü, yayın bir ucundan öbür ucuna olan uzaklıktır. Dünya’dan bakıldığında yay, gökyüzünde yaklaşık 14 derece boyunca uzanır. Bunun uzayda ne kadar büyük olduğu, ilmiğin ne kadar uzakta olduğuna bağlıdır.

2023’te yapılan bir çalışma, ilmiğin uzaklığını 400 parsek olarak aldı; parsek ise yaklaşık 3,26 ışık yılıdır. Bu uzaklıkta gökyüzündeki 14 derece, kabaca 100 parseğe, yani yaklaşık 330 ışık yılına karşılık gelir. 2011’de yapılan bir çalışma 440 parsek uzaklık kullandı ve 110 parsek, yani yaklaşık 360 ışık yılı uzunluk verdi. İki değer de yaklaşıktır.

Boyut karşılaştırmaları

Gökyüzünde Barnard İlmiği, dolunaydaki Ay’ın yaklaşık 27 katı genişliğindedir.
Güneş, bir basketbol topu büyüklüğüne küçültülse, Barnard İlmiği yaklaşık 530.000 kilometre genişliğinde olurdu; bu, Dünya’dan Ay’a uzaklığın yaklaşık 1,4 katıdır.
Samanyolu’ndaki dev bir parlayan gaz bulutu olan Karina Bulutsusu, yaklaşık 390–650 ışık yılı genişliğindedir; bu, Barnard İlmiği’nin uzunluğunun yaklaşık 1,2–2 katıdır.
Büyük Macellan Bulutu’ndaki Tarantula Bulutsusu, Barnard İlmiği’nin yaklaşık üç katı uzunluğundadır.
Avcı’nın yıldızlarını çevreleyen, çok daha büyük bir gaz kabuğu olan Orion–Eridanus Kabarcığı, yaklaşık 380 parsek (1.240 ışık yılı) uzunluğundadır; bu, ilmiğin uzunluğunun üç katından fazladır.

İlmiği parlatan şey

Avcı’nın Kuşağı ile Kılıcı’ndaki sıcak ve kütleli yıldızlar güçlü morötesi ışık yayar. Bu ışık, ilmikteki hidrojen atomlarından elektronları koparır; sonuçta gaz, hidrojenin kırmızı ışığıyla parlar. Gaz sıcaktır, yaklaşık 6.000 kelvin (yaklaşık 5.700 santigrat derece), ama son derece seyrektir. Bir kenarı 1 santimetre olan küp biçimindeki her santimetreküpte yalnızca yaklaşık iki serbest elektron bulunur.

Parlaklığı çok sönük olduğu için ilmik yalnızca fotoğraflarda bulundu: 1889’da W. H. Pickering, 1894’te de adını taşıdığı E. E. Barnard tarafından. Amatör gökbilimcilerin kameraları için gözde bir hedeftir.

İlmik nasıl oluştu

Kütleli yıldızlar çevrelerindeki gazı ışıklarıyla, parçacık rüzgârlarıyla ve ölürken süpernova patlamalarıyla iter. Barnard İlmiği’nin uzun süre, Avcı’nın yıldızlarının milyonlarca yıl boyunca üfleyerek oluşturduğu Orion–Eridanus Kabarcığı’nın parlak doğu kısmı olduğu düşünüldü. Avcı bölgesinde son 12 milyon yılda 10 ila 20 süpernova patlamış olabilir. Son çalışmalar ilmiğin, daha büyük kabarcığın içinde yer alan ayrı ve daha küçük bir kabuk olduğunu düşündürüyor.

2023’te yapılan bir çalışma, Avcı çevresindeki tozun üç boyutlu haritalarını kullandı. İlmiğin, OBP-B1 adlı genç bir yıldız kümesinin çevresindeki büyük bir boşlukla örtüştüğünü buldu. Avcı’daki soğuk gaz ve toz bulutlarının Orion A, Orion B ve Lambda Orionis adlı üç ana bulutu, bu boşluğun kabuğu üzerinde yer alır.

Çalışma, kümenin ışığının, rüzgârlarının ve en az bir süpernovanın ilmiği büyük olasılıkla şekillendirdiği sonucuna vardı. İlmiğin tam kökeni, keşfinden 130 yıldan uzun süre sonra hâlâ tartışılıyor.