How big is Messier 54?

Messier 54, aŭ M54, estas globa stelamaso, densa globo da steloj, kiujn kuntenas ilia propra gravito, en la konstelacio Sagitario. Ĝi troviĝas ĉirkaŭ 86 000 lumjarojn for de la Tero, kaj lumjaro estas la distanco, kiun lumo trairas dum unu jaro. Ĝi apartenas ne al la Lakta Vojo, sed al malgranda galaksio, kiu orbitas la Laktan Vojon: la Sagitaria nana galaksio. La hela ĉefa parto de la stelamaso estas ĉirkaŭ 230 lumjarojn larĝa.

Grando

Kiel ĉiuj globaj stelamasoj, M54 ne havas akran randon. Ĝiaj steloj estas dense pakitaj en la centro kaj maldensiĝas pli for, tial ĝia grando dependas de tio, kie oni tiras la randon.

La Nova Ĝenerala Katalogo de nebulozoj kaj stelamasoj donas por M54 larĝon de 9,1 arkominutoj, kaj arkominuto estas sesdekono de grado. Je la distanco de la stelamaso tio estas ĉirkaŭ 230 lumjaroj. La distanco mem estas konata kun necerteco de ĉirkaŭ 1 000 lumjaroj.

Duono de la lumo de la stelamaso venas de la regiono ene de ĉirkaŭ 12 lumjaroj de ĝia centro. La plej malforte lumantaj eksteraj steloj etendiĝas pli for. Norma matematika modelo de la stelamaso metas ĝian eksteran randon ĉirkaŭ 10 arkominutojn for de la centro, do la tuta stelamaso estas ĉirkaŭ 490 lumjarojn larĝa.

Komparoj de grando

Vidata de la Tero, M54 estas iom malpli ol triono de la larĝo de la plena Luno.
Omega Centaŭro, la plej masiva konata globa stelamaso en la Lakta Vojo, havas helan ĉefan parton larĝan je 150 ĝis 190 lumjaroj, iom pli malgrandan ol tiu de M54. Omega Centaŭro ŝajnas kvar fojojn pli larĝa sur la ĉielo, ĉar ĝia distanco estas nur ĉirkaŭ kvinono de la distanco de M54.
La maso de M54 egalas al ĉirkaŭ 1,6 milionoj da sunaj masoj, ĉirkaŭ du kvinonoj de la maso de Omega Centaŭro. Laŭ la stato de 2026, Omega Centaŭro estas la sola konata globa stelamaso ĉirkaŭ la Lakta Vojo kun pli granda maso.
La hela ĉefa parto de M54 estas ĉirkaŭ 53 fojojn pli larĝa ol la distanco de la Suno al Proksima Centaŭro, la stelo plej proksima al la Suno.
Se la orbito de Neptuno ĉirkaŭ la Suno ŝrumpus ĝis la larĝo de usona cendo (19 milimetroj), la hela ĉefa parto de M54 estus ĉirkaŭ 4,5 kilometrojn larĝa.

Stelamaso el alia galaksio

Charles Messier malkovris M54 en 1778. Pli ol 200 jarojn poste astronomoj malkovris la Sagitarian nanan galaksion kaj trovis, ke M54 apartenas al ĝi. Messier ne sciis tion, sed li trovis la unuan globan stelamason, kiu iam estis malkovrita ekster la Lakta Vojo.

M54 troviĝas ĝuste en la centro de la Sagitaria nana galaksio. Ĝi estas la sola galaksia centro, kie teleskopoj povas distingi apartajn stelojn en videbla lumo. La tieaj steloj estas inter ĉirkaŭ 2 miliardoj kaj ĉirkaŭ 12 miliardoj da jaroj aĝaj. Astronomoj sugestas, ke la plej malnovaj venis de du aŭ pli da globaj stelamasoj, kiuj sinkis al la centro kaj kunfandiĝis, kaj la plej junaj formiĝis en la centro mem.

La estonteco de M54

La gravito de la Lakta Vojo disetiras la Sagitarian nanan galaksion. La malgranda galaksio estas etirita laŭ linio, kiu celas la centron de la Lakta Vojo. En la estonteco la malgranda galaksio kunfandiĝos kun la Lakta Vojo, kaj M54 fariĝos unu el la propraj stelamasoj de la Lakta Vojo.