How big is Regulus?

Regulus, Aslan takımyıldızında bulunan sıcak bir yıldızdır ve Dünya’dan yaklaşık 79 ışık yılı uzaklıktadır; ışık yılı ise ışığın bir yılda kat ettiği uzaklıktır. Regulus o kadar hızlı döner ki yassılmıştır. Ekvatorunda yaklaşık 5,8 milyon kilometre genişliğindedir; bu, Güneş’in genişliğinin yaklaşık 4 katıdır. Kutuptan kutba ise yalnızca yaklaşık 4,4 milyon kilometre genişliğindedir.

Boyut

Bir yıldızın katı bir yüzeyi yoktur; bu yüzden büyüklüğü, ışığının geldiği parlayan katmanın genişliğidir. 2005’te yapılan bir Regulus çalışması, ABD’nin Kaliforniya eyaletindeki Wilson Dağı’nda bulunan CHARA Dizisi’nin ilk bilimsel sonucuydu. Dizi, birkaç teleskobun ışığını birleştirerek hiçbirinin tek başına göremeyeceği kadar ince ayrıntıları görmeyi sağlar. Çalışma, Regulus’un bir yönde diğerinden daha geniş göründüğünü, görünen genişliğin yay saniyesinin binde 1,25’i ile binde 1,65’i arasında değiştiğini gösterdi; yay saniyesi ise derecenin 1/3.600’üdür.

Bu ölçümler yıldızın uzaklığı ve tayfıyla birleştirilince ekvatorda Güneş’in yarıçapının 4,16 katı, kutuplarda 3,14 katı bir yarıçap çıktı. Yıldız, ekvatorunda kutuptan kutba olduğundan yaklaşık üçte bir oranında daha geniştir. Farklı bir yöntem kullanan 2018 çalışması aynı ekvator yarıçapını, yani Güneş’in yarıçapının 4,16 katını, kutup yarıçapı için ise 3,08 katını buldu.

Boyut karşılaştırmaları

Regulus, ekvatorunda Güneş’in yaklaşık 4 katı, kutuptan kutba ise yaklaşık 3 katı genişliğindedir.
Yan yana dizilen yaklaşık 450 Dünya, Regulus’un ekvatorunun genişliğini baştan başa kaplardı.
Bu sitedeki bir sonraki daha büyük yıldız olan, Spica’nın iki yıldızından büyük olanı yaklaşık 10,4 milyon kilometre genişliğindedir; bu, Regulus’un ekvatordaki genişliğinin yaklaşık 1,8 katıdır.
Hızlı dönen bir başka yıldız olan Vega, ekvatorunda yaklaşık 3,8 milyon kilometre genişliğindedir; bu yüzden Regulus, Vega’nın yaklaşık 1,5 katı genişliğindedir.
Güneş bir basketbol topu büyüklüğüne küçültülse, Regulus ekvatorunda yaklaşık 1 metre, kutuptan kutba ise yalnızca 75 santimetre genişliğinde, yassılmış bir top olurdu.

Dağılma sınırına yakın dönüş

Regulus 15,9 saatte bir kez döner. Güneş ise karşılaştırma olarak yaklaşık 25 günde bir kez döner. Regulus’un ekvatorundaki yüzeyi, yıldızın dağılmaya başlayacağı hızın yüzde 86’sıyla hareket eder. Dönüş ekvatoru dışarı savurur; yıldızın yassı olmasının nedeni budur.

Şişkin ekvator ayrıca kutuplardan daha serin ve daha sönüktür; buna çekim kararması denir. CHARA çalışması kutuplarda yaklaşık 15.000, ekvatorda yaklaşık 10.000 santigrat derece ölçtü. Hızlı dönen bir yıldızda çekim kararması ilk kez bu şekilde ölçülmüştü.

2017’de gökbilimciler, dönen bir yıldızın bozulmuş şeklinin ışığına kazandırdığı kutuplanmayı ilk kez saptamak için Regulus’u kullandı. Kutuplanmış ışığın dalgaları bir yönde diğer yönlere göre daha çok titreşir. Etki çok küçüktür, ama Regulus’un dağılma hızına yakın bir hızla döndüğünü doğruladı.

Gizli bir eş

2008’de gökbilimciler, Regulus’un görünmeyen bir refakatçinin çekimiyle her 40 günde bir ileri geri hareket ettiğini buldu. 2020’de bir ekip refakatçinin sönük ışığını ayırt etti. Refakatçinin kütlesi Güneş’in yaklaşık 0,3 katıdır ve yaklaşık 85.000 kilometre genişliğindedir; bu, Dünya’nın genişliğinin kabaca 7 katıdır.

Refakatçi büyük olasılıkla, dış katmanlarını Regulus’a kaptırmış bir yıldızdan geriye kalandır. Bir yıldızdan eşine gaz aktığında, veren yıldız çekirdeğine kadar soyulabilir, alan yıldız ise dönmeye başlayabilir. Gökbilimciler, Regulus’un bu kadar hızlı dönmesinin nedeninin bu olduğunu düşünüyor.