How big is Charon?

Charon, Plüton’un beş uydusunun en büyüğüdür ve çapı yaklaşık 1.212 kilometredir. Bu, Plüton’un genişliğinin yarısından biraz fazladır. Bilinen başka hiçbir uydu, çevresinde döndüğü dünyaya göre bu kadar büyük değildir.

Boyut

Charon’un boyutuna ilişkin en iyi ölçüm, 14 Temmuz 2015’te Plüton ile Charon’un yakınından geçen NASA’nın New Horizons uzay aracından geliyor. Bilim insanları aracın görüntülerinde Charon’un kenarını izledi ve ortalama yarıçapı 606 kilometre, artı eksi 1 kilometre buldu. Bu da Charon’un çapını 1.212 kilometre yapar.

Charon yuvarlaktır. Aynı çalışma kutuplarında ölçülebilir bir basıklık saptamadı; basıklık yüzde yarımdan azdı. Dünya’dan yapılan daha önceki ölçümler de benzer bir yarıçap vermişti; bu ölçümlerde Charon’un uzak bir yıldızın ışığını ne kadar süre kapattığı kaydedilmişti.

Boyut karşılaştırmaları

Plüton, bir basketbol topu büyüklüğüne küçültülse, Charon yaklaşık 12 santimetre çapında bir top olurdu ve Plüton’un yalnızca yaklaşık 2 metre uzağında dolanırdı. Bunun yerine Dünya bir basketbol topu büyüklüğüne küçültülse, Ay yaklaşık 7 metre uzaklıkta bir tenis topu olurdu.
Ay, Charon’dan yaklaşık 2,9 kat, Dünya ise yaklaşık 10 kat daha geniştir.
Quaoar, bu sitedeki bir sonraki daha küçük yuvarlak dünyadır ve yaklaşık 1.090 kilometre çapındadır; bu yüzden Charon, Quaoar’dan yaklaşık yüzde 11 daha geniştir.
Charon’daki bir kanyon kuşağı 1.600 kilometreden uzundur; bu, Büyük Kanyon’un uzunluğunun yaklaşık dört katıdır.

Yüz yüze kilitli

Charon, Plüton’un çevresinde 6,4 günde bir tur atar; Plüton da aynı sürede kendi etrafında bir kez döner. Bu yüzden Charon’un hep aynı yüzü Plüton’a bakar, Plüton’un da hep aynı yüzü Charon’a bakar. Buna karşılıklı gelgit kilitlenmesi denir. Plüton’dan bakıldığında Charon hiç doğmaz ya da batmaz; Plüton’un yüzeyindeki aynı noktanın üzerinde asılı durur.

İkisi arasındaki uzaklık yalnızca yaklaşık 19.600 kilometredir; bu, Plüton’un genişliğinin yaklaşık sekiz katıdır. Buna karşılık Ay, Dünya’dan yaklaşık 30 Dünya genişliği uzaktadır. Charon çok büyük ve çok yakın olduğu için Plüton ile Charon’a bazen çift cüce gezegen denir.

Keşif ve ad

James Christy ve Robert Harrington, Charon’u Haziran 1978’de Arizona eyaletindeki Flagstaff’ta bulunan ABD Deniz Gözlemevi’nde keşfetti. Uydu aramıyorlardı; Plüton’un yörüngesini kesinleştirmeye çalışıyorlardı. Christy, bazı görüntülerde Plüton’un uzamış göründüğünü ve bu çıkıntının Plüton’un çevresinde 6,39 günde bir dolandığını fark etti. Aynı uzamayı daha eski görüntülerde de buldu; sonraki görüntüler de çıkıntının bir uydu olduğunu doğruladı.

Christy ona, Akheron Irmağı’ndan ruhları karşıya geçiren mitolojik kayıkçı Charon’un adını verdi; Akheron, tanrı Plüton’un yeraltı dünyasını çevreleyen nehirlerden biridir. Bu adı ayrıca, ilk dört harfi eşinin adı olan Charlene’in ilk dört harfiyle aynı olduğu için seçti.

Çatlak, kırmızımsı bir yüzey

New Horizons, birçok bilim insanının beklediğinden çok daha çeşitli bir dünya buldu; dağlar, kanyonlar ve heyelanlar vardı. Renk açısından Charon’un en çarpıcı özelliği, kuzey kutbunun çevresindeki, resmî olmayan biçimde Mordor Macula adı verilen kırmızımsı bölgedir.

Charon’un yüzünü baştan başa bir çatlak ve kanyon kuşağı keser; bu kuşak kimi yerlerde Büyük Kanyon’un iki katı derinliğindedir. Kuşağın güneyindeki ovalarda daha az krater vardır, bu yüzden bu ovalar daha gençtir. Tartışılan fikirlerden biri, Charon’un içindeki bir okyanusun çok önce donduğu ve hacim değişiminin kabuğu çatlattığıdır.