How big is Omega Centauri?

Omega Centauri is een bolvormige sterrenhoop, een enorme bol van sterren die door hun eigen zwaartekracht bij elkaar worden gehouden, in het sterrenbeeld Centaur. Anno 2026 is het de zwaarste bekende bolvormige sterrenhoop in de Melkweg, met ongeveer 10 miljoen sterren. De sterrenhoop ligt op ongeveer 17.700 lichtjaar van de Aarde, waarbij een lichtjaar de afstand is die licht in één jaar aflegt. Het heldere hoofdgedeelte is ongeveer 150 tot 187 lichtjaar breed.

Grootte

Een bolvormige sterrenhoop heeft geen rand. De sterren staan in het midden dicht opeen en worden verder naar buiten geleidelijk schaarser, dus de grootte hangt af van waar de rand wordt getrokken. De grootte die hierboven staat, 1,6 exameter, is 1,6 × 10¹⁸ meter, waarbij 10¹⁸ een 1 gevolgd door 18 nullen is. Dat is ongeveer 170 lichtjaar.

ESO, de Europese Zuidelijke Sterrenwacht, beschrijft Omega Centauri als ongeveer 150 lichtjaar breed. De New General Catalogue van nevels en sterrenhopen vermeldt een breedte van 36 boogminuten, waarbij een boogminuut een zestigste van een graad is. Op de afstand van de sterrenhoop is dat ongeveer 187 lichtjaar, dus de grootte hierboven ligt tussen de twee in.

De helft van het licht van de sterrenhoop komt uit een gebied binnen ongeveer 25 lichtjaar van het centrum. De zwakste sterren aan de buitenkant strekken zich veel verder uit. Een gangbaar wiskundig model van de sterrenhoop legt de buitenrand op ongeveer 48 boogminuten van het centrum, waardoor de hele sterrenhoop ongeveer 500 lichtjaar breed is. NASA noemt een diameter van ongeveer 450 lichtjaar.

Groottevergelijkingen

Gezien vanaf de Aarde is de sterrenhoop ongeveer even breed als de volle Maan.
De Rosettenevel, een wolk van gloeiend gas die 130 tot 170 lichtjaar breed is, is ongeveer even breed als het heldere hoofdgedeelte van de sterrenhoop.
Het heldere hoofdgedeelte is ongeveer 35 tot 44 keer zo breed als de afstand van de Zon tot Proxima Centauri, de dichtstbijzijnde ster.
Als de baan van Neptunus om de Zon werd verkleind tot de breedte van een Amerikaanse cent, 19 millimeter, zou het heldere hoofdgedeelte ongeveer 3 tot 3,7 kilometer breed zijn.

Een sterrenhoop als geen ander

De meeste bolvormige sterrenhopen bevatten sterren die allemaal ongeveer tegelijk zijn ontstaan. Omega Centauri bevat sterren van verschillende leeftijden. Dat is een reden waarom sommige astronomen denken dat de sterrenhoop mogelijk de kern is van een klein sterrenstelsel dat zijn buitenste sterren kwijtraakte bij een ontmoeting met de Melkweg.

In 2024 meldden astronomen zeven sterren nabij het centrum van de sterrenhoop die sneller bewegen dan de zwaartekracht van de sterrenhoop zelf kan vasthouden. Alleen een zwart gat met minstens 8.200 keer de massa van de Zon kan ze op hun plaats houden. Er zijn weinig zwarte gaten van deze middelgrote soort bekend, groter dan de zwarte gaten die afzonderlijke sterren achterlaten en kleiner dan de reuzen in de centra van sterrenstelsels.

Van ster tot sterrenhoop

Omega Centauri is helder genoeg om vanaf het zuidelijk halfrond en vanaf lage noordelijke breedtegraden zonder telescoop te zien. Bijna 2.000 jaar geleden vermeldde Ptolemaeus Omega Centauri als één enkele ster. Edmond Halley beschreef de sterrenhoop in 1677 als een nevel, en in de jaren dertig van de 19e eeuw was John Herschel de eerste die inzag dat het om een bolvormige sterrenhoop gaat. De sterrenhoop is naar schatting ongeveer 12 miljard jaar oud.