How big is La Superba?
660,000,000 kilometer!
La Superba, ook Y Canum Venaticorum genoemd, is een koolstofster: een rode reus in een late fase van zijn leven, met meer koolstof dan zuurstof in het gas eromheen. De ster ligt op ongeveer 1.000 lichtjaar van de Aarde in het sterrenbeeld Jachthonden (Canes Venatici). La Superba is ongeveer 660 miljoen kilometer breed, ruwweg 470 keer de breedte van de Zon. Die schatting geldt voor het zichtbare oppervlak en heeft een onzekerheid van ongeveer een achtste.
Grootte
Astronomen berekenen de breedte van de ster uit hoe breed hij aan de hemel lijkt en hoe ver weg hij staat. In 2003 gebruikte een team de IOTA-interferometer, die het licht van drie telescopen combineerde, om de schijnbare breedte in infrarood licht te meten. Ze vonden ongeveer 14 duizendsten van een boogseconde, waarbij een boogseconde 1/3.600 van een graad is.
De ruimtetelescoop Gaia mat later de afstand op ongeveer 310 parsec, oftewel 1.010 lichtjaar, waarbij een parsec ongeveer 3,26 lichtjaar is. Door de twee te combineren, kwam een studie uit 2021 op een straal van 330 miljoen kilometer, plus of min 40 miljoen. Dat maakt La Superba ongeveer 660 miljoen kilometer breed. Oudere schattingen van de afstand kwamen zo laag uit als ongeveer 710 lichtjaar, waardoor de ster kleiner leek.
La Superba is een veranderlijke ster. De helderheid stijgt en daalt in een onregelmatig ritme. In onderzoeken naar de ster is een periode van ongeveer 157 dagen gebruikt, maar de belangrijkste catalogus van veranderlijke sterren vermeldt nu een periode van ongeveer 3.000 dagen.
Groottevergelijkingen
- La Superba is ongeveer 470 keer zo breed als de Zon.
- Als La Superba de plaats van de Zon innam, zou het oppervlak voorbij de baan van Mars reiken, ongeveer 40% van de weg naar de baan van Jupiter.
- Qua volume zou de Zon er ongeveer 100 miljoen keer in passen.
- Antares, een rode superreus en de eerstvolgende grotere ster in de verkenner, is ongeveer 1,4 keer zo breed als La Superba. S Doradus is op zijn grootst ongeveer vier vijfde zo breed.
- Als de Zon werd verkleind tot de grootte van een basketbal, zou La Superba een bal van ongeveer 110 meter breed zijn, ongeveer de lengte van een American-footballveld.
Een koolstofster
Koele reuzensterren worden ingedeeld naar de verhouding tussen koolstof en zuurstof in het gas eromheen. Bij koolstofsterren is er meer koolstof dan zuurstof, bij zuurstofrijke sterren is het andersom. Het oppervlak van La Superba is ongeveer 2.760 kelvin (graden gemeten vanaf het absolute nulpunt), minder dan half zo heet als dat van de Zon.
La Superba behoort tot een kleinere groep, de koolstofsterren van het J-type, die ongeveer 10–15% van de koolstofsterren uitmaken. Ze zijn ongewoon rijk aan koolstof-13, een zwaardere vorm van koolstof. In het gas rond La Superba zijn er maar ongeveer 2,5 atomen gewone koolstof-12 voor elk atoom koolstof-13, terwijl het er op aarde ongeveer 92 zijn. Hoe sterren van het J-type zo rijk aan koolstof zijn geworden, is nog niet bekend.
Een schil van verloren gas
La Superba stoot zijn buitenlagen af in een trage wind die met ongeveer 8 kilometer per seconde de ster verlaat. Ruwweg om de 7–10 miljoen jaar verliest de ster materiaal met de massa van de Zon. Ver van de ster botst de wind op het ijle gas tussen de sterren en vertraagt, waarna hij zich ophoopt tot een holle schil van gas en stof. De schil is ongeveer 3 lichtjaar breed en is in infrarood licht in beeld gebracht en met radiogolven gedetecteerd.
Bronnen
- Multi-frequency high spectral resolution observations of HCN toward the circumstellar envelope of Y CVn. Fonfría et al., Astronomy & Astrophysics, 2021.
- First Surface-resolved Results with the IOTA Imaging Interferometer: Detection of Asymmetries in AGB stars. Ragland et al., The Astrophysical Journal, 2006.
- The formation of a detached shell around the carbon star Y CVn. Libert et al., Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 2007.
- HI emission from the red giant Y CVn with the VLA and FAST. Hoai et al., Research in Astronomy and Astrophysics, 2017.
- General Catalogue of Variable Stars, version GCVS 5.1. Samus et al., Astronomy Reports, 2017.
- The Constellations. International Astronomical Union.
- Atomic Weights and Isotopic Compositions for Carbon. NIST.
- High spectral resolution imaging of the dynamical atmosphere of the red supergiant Antares in the CO first overtone lines with VLTI/AMBER. Ohnaka et al., Astronomy & Astrophysics, 2013.
- Observations and Interpretation of Luminous Blue Variables. Lamers, in Astrophysical Applications of Stellar Pulsation, ASP Conference Series 83, 1995.
- Sun Fact Sheet. NASA, 2024.
- Planetary Fact Sheet. NASA, 2025.
- Measuring the Universe. International Astronomical Union.
- Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.
- 2026 NFL Rulebook. National Football League, 2026.