How big is Dysnomia?

Dysnomia is de enige maan van Eris die anno 2026 bekend is. Eris is een dwergplaneet die ver voorbij Neptunus om de Zon draait. Metingen van de warmte die Dysnomia afgeeft, komen uit op een diameter van ongeveer 615 kilometer, iets meer dan een kwart van de breedte van Eris.

Grootte

De grootte van Dysnomia is niet rechtstreeks af te lezen uit telescoopbeelden. Daarom leiden astronomen die af uit het zonlicht dat de maan weerkaatst en de warmte die ze afgeeft. In zichtbaar licht is Dysnomia maar ongeveer 0,2 procent zo helder als Eris. Alleen aan de helderheid is geen grootte af te leiden, omdat een kleine, glanzende maan en een grote, donkere maan even helder kunnen lijken.

Als Dysnomia even sterk zou weerkaatsen als de ijsmanen van sommige andere dwergplaneten, zou de maan minder dan 400 kilometer breed zijn. Om dat te onderzoeken, observeerden astronomen Dysnomia met ALMA, een samenstel van radioantennes met elk een diameter van 12 meter, in de Andes in Chili. ALMA vangt de warmte op die hemellichamen afgeven, en een donker oppervlak neemt meer zonlicht op en is daardoor warmer. Door de warmte te vergelijken met het weerkaatste licht, zijn zowel de grootte als de donkerte te bepalen.

Een studie uit 2018 vond een diameter van 700 kilometer, met een marge van 115 kilometer meer of minder. Omdat die detectie zwak was, observeerde hetzelfde team Dysnomia in oktober 2018 opnieuw. In 2023 meldde het team een verfijnde diameter van 615 kilometer, met een onzekerheid van ongeveer 50–60 kilometer naar beide kanten.

Groottevergelijkingen

Eris is ongeveer 2.326 kilometer breed, bijna vier keer zo breed als Dysnomia.
Als Eris werd verkleind tot de grootte van een basketbal, zou Dysnomia een bal zijn die iets kleiner is dan een tennisbal en op ongeveer 3,8 meter afstand om Eris draait.
Dysnomia is ongeveer de helft zo breed als Charon, de grootste maan van Pluto. Charon is 1.212 kilometer breed.
Dysnomia is ongeveer twee derde van de breedte van de dwergplaneet Ceres, die ongeveer 940 kilometer breed is.
Ongeveer 15 marathons, achter elkaar gelegd, zouden de breedte van Dysnomia beslaan.

Ontdekking en naam

Een team onder leiding van Michael Brown van het California Institute of Technology ontdekte Dysnomia op 10 september 2005. Ze gebruikten het nieuw geïnstalleerde systeem voor adaptieve optiek met laserleidster van het Keck Observatory, dat telescoopbeelden scherper maakt. Eerst gaven de ontdekkers Eris de bijnaam “Xena”, naar een krijgsprinses in een televisieserie, en gaven ze de maan een bijnaam naar Xena's hulpje.

In 2006 gaf de Internationale Astronomische Unie beide hemellichamen hun officiële naam. Eris is de Griekse godin van de tweedracht, en Dysnomia, in de Griekse mythe haar dochter, is de godin van de wetteloosheid.

Baan en samenstelling

Dysnomia draait in een bijna ronde baan op ongeveer 37.300 kilometer afstand om Eris, één keer per 15,8 dagen. Recente waarnemingen tonen aan dat Eris in dezelfde tijd om de eigen as draait, zodat altijd dezelfde kant van Eris naar de maan wijst.

De twee hemellichamen zien er heel verschillend uit. Het oppervlak van Eris is extreem helder: de geometrische albedo, een maat voor hoe sterk een oppervlak licht weerkaatst, is 0,97. De albedo van Dysnomia is maar ongeveer 0,05, dus Eris weerkaatst licht ongeveer 20 keer zo sterk. Dat Dysnomia zo donker is, is typisch voor middelgrote objecten in de Kuipergordel, het gebied met ijslichamen voorbij Neptunus.

Dysnomia lijkt ook veel minder dicht te zijn dan Eris. Een studie uit 2023 vond voor de dichtheid minder dan 1,2 gram per kubieke centimeter, tegenover 2,4 voor Eris. In dezelfde studie beschreven astronomen Dysnomia als de op een na grootste bekende maan van alle dwergplaneten.