How big is Tarantula nebulozo?

La Tarantula nebulozo estas giganta nubo de lumanta gaso, en kiu formiĝas novaj steloj. Ĝi troviĝas en la Granda Magelana Nubo, malgranda galaksio, kiu orbitas ĉirkaŭ la Lakta Vojo, ĉirkaŭ 160 000 lumjarojn for de la Tero. La nebulozo estas ĉirkaŭ 1 000 lumjarojn larĝa, kaj lumjaro estas la distanco, kiun lumo trairas dum unu jaro: ĉirkaŭ 9,46 bilionoj da kilometroj. Laŭ la stato de 2026 ĝi estas la plej hela konata regiono de stelformiĝo en la Loka Grupo, la familio de galaksioj, al kiu apartenas la Lakta Vojo.

Grando

Nebulozo ne havas akran randon. La lumanta gaso, la varmaj steloj kaj la varma polvo de la Tarantula nebulozo etendiĝas tra kelkaj centoj da parsekoj, kaj parseko estas ĉirkaŭ 3,26 lumjaroj.

Recenza artikolo de 2019 pri la nebulozo donas al ĝi radiuson de ĉirkaŭ 10 arkominutoj sur la ĉielo, kaj arkominuto estas sesdekono de grado. Je la distanco de la nebulozo, ĉirkaŭ 50 000 parsekoj, tiu radiuso egalas al 150 parsekoj. La nebulozo do estas ĉirkaŭ 300 parsekojn, aŭ 980 lumjarojn, larĝa.

Aliaj mezuroj donas similajn grandojn. Esploro de gigantaj regionoj de stelformiĝo, resumita en la sama recenza artikolo, trovis diametron de 370 parsekoj, ĉirkaŭ 1 200 lumjaroj. La Rentgenradia Centro Chandra de NASA priskribas la nebulozon kiel larĝan je ĉirkaŭ 1 100 lumjaroj.

La plej hela parto de la nebulozo, nomata NGC 2070, estas ĉirkaŭ 40 parsekojn (130 lumjarojn) larĝa. En ĝia koro estas R136, densa amaso de junaj steloj, kiu estas nur ĉirkaŭ 2 parsekojn (6,5 lumjarojn) larĝa.

Komparoj de grando

Vidata de la Tero, la nebulozo estas ĉirkaŭ 20 arkominutojn larĝa, ĉirkaŭ du trionoj de la larĝo de la plena Luno.
Se la Suno ŝrumpus ĝis la grando de korbopilko, la Tarantula nebulozo estus ĉirkaŭ 1,6 milionojn da kilometroj larĝa, ĉirkaŭ kvar fojojn la distanco de la Tero al la Luno.
En esploro, kiu mezuris gigantajn regionojn de stelformiĝo per la sama metodo, la Tarantula nebulozo estas preskaŭ duoble pli larĝa ol la Granda nebulozo en Kareno kaj eligas ĉirkaŭ 19 fojojn pli da lumo el lumanta hidrogeno.
La Tarantula nebulozo eligas ĉirkaŭ mil fojojn pli da ultraviola lumo, kiu igas gason lumi, ol la Nebulozo de Oriono.
La Tarantula nebulozo estas ĉirkaŭ tri fojojn pli larĝa ol la Buklo de Barnard, malforta arko de lumanta gaso en la konstelacio Oriono.

La steloj, kiuj lumigas la nebulozon

La Tarantula nebulozo lumas, ĉar varmaj, masivaj junaj steloj inundas ĝin per ultraviola lumo, kiu deŝiras elektronojn de ĝiaj hidrogenaj atomoj. Plejparto de tiu lumo venas de steloj en NGC 2070, inkluzive de la amaso R136 en la centro de NGC 2070.

R136 estas ne pli ol 2 milionojn da jaroj aĝa. Studoj pri ĝiaj plej helaj steloj taksas, ke ili havas 150–300 fojojn la mason de la Suno, kaj recenza artikolo de 2019 nomis ilin la plej masivaj ĝis nun identigitaj steloj. Tiaj taksoj estas necertaj, kaj ili estus pli malaltaj, se iuj el tiuj steloj montriĝus esti paroj.

Ĉi tie la formiĝo de steloj komenciĝis antaŭ ĉirkaŭ 25 milionoj da jaroj kaj atingis maksimumon antaŭ kelkaj milionoj da jaroj. Hodge 301, pli malnova amaso ĉirkaŭ 45 parsekojn (150 lumjarojn) for de R136, estas 20–30 milionojn da jaroj aĝa. Supernovaoj, la eksplodoj, kiuj markas la morton de masiva stelo, verŝajne jam forigis plejparton de la gaso tie. Ĉirkaŭ 90 parsekojn (290 lumjarojn) for de R136, stelgrupo nomata NGC 2060 enhavas pulsaron, la rapide turniĝantan kernon, kiu restas post la eksplodo de masiva stelo, kaj la restaĵojn de supernovao.

Nomo kaj malkovro

La astronomo Nicolas-Louis de Lacaille unue registris la nebulozon en 1751. Ĝi estas sufiĉe hela por esti vidata per nuda okulo el la suda hemisfero, en la konstelacio Orfiŝo. Ĝi ricevis sian nomon laŭ siaj longaj, polvaj filamentoj, kiuj en teleskopaj bildoj aspektas kiel la kruroj de araneo. Astronomoj nomas ĝin ankaŭ 30 Doradus.