How big is Kara Sütun?

Kara Sütun, Dünya’dan yaklaşık 7.000 ışık yılı uzaklıkta, yeni yıldızların oluştuğu bir bulut olan Kartal Bulutsusu’ndan yükselen soğuk gaz ve toz kulesidir. Bir ışık yılı, ışığın bir yılda kat ettiği uzaklıktır ve yaklaşık 9,46 trilyon kilometredir. Kule, tabanından ucuna kadar yaklaşık 9,5 ışık yılı, yani 90 trilyon kilometre yüksekliğindedir. Hubble Uzay Teleskobu onu 2004’te fotoğrafladı; NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) görüntüyü “The Eagle has risen: stellar spire in the Eagle Nebula” başlığıyla yayımladı.

Boyut

ESA da NASA da kulenin yüksekliğini 9,5 ışık yılı olarak veriyor. Bu, Hubble görüntüsünün altındaki kaideye benzeyen tabandan, üstteki parlayan topaklara kadar sütunun uzunluğudur.

Yükseklik, Kartal Bulutsusu’nun ne kadar uzakta olduğuna bağlıdır. Gökbilimciler böyle bir uzunluğu, nesnenin gökyüzünde ne kadar uzun göründüğünden ve ne kadar uzakta olduğundan hesaplar; bu yüzden yükseklik de ancak uzaklık kadar kesindir. İki kurum da bulutsunun uzaklığını yaklaşık 7.000 ışık yılı olarak veriyor. Kartal Bulutsusu’nun tamamı kuleden çok daha büyüktür: NASA, genişliğini 70 × 55 ışık yılı olarak veriyor.

Boyut karşılaştırmaları

Kule, Güneş’ten Proxima Centauri’ye uzaklığın iki katından biraz fazla. En yakın yıldız olan Proxima Centauri, Güneş’e yaklaşık 4,2 ışık yılı uzaktadır.
Kule, Yaratılış Sütunları’nın en yüksek olanının iki katından daha yüksektir; bu sütun yaklaşık 4 ışık yılı uzunluğundadır. Sütunlar aynı bulutsunun başka bir bölümünde duruyor.
Patlayan bir yıldızdan geriye kalan bulut olan Yengeç Bulutsusu, ortalama yaklaşık 11 ışık yılı genişliğindedir; bu, Kara Sütun’un yüksekliğinden biraz fazladır.
Kara Sütun, Everest Dağı’nın yüksekliğine, 8.849 metreye küçültülse, Neptün’ün yörüngesi yaklaşık 90 santimetre çapında bir daire olurdu. Dünya’nın yörüngesi yaklaşık 3 santimetre çapında olurdu.
Kartal Bulutsusu’nun en uzun boyutu olan 70 ışık yılı, kulenin yüksekliğinin yaklaşık yedi katıdır.

Kule nasıl biçimleniyor

Kule, Hubble görüntüsünün üst kenarının dışında kalan, kütlesi büyük, sıcak ve genç bir yıldız grubunun ultraviyole ışığıyla aşınıyor. Aynı yıldız ışığı kulenin pürüzlü yüzeyini aydınlatıyor. Gaz akıntıları bu yüzeyden buharlaşıp uçarak sütunun çevresindeki puslu görüntüyü oluşturuyor. Kule, daha uzaktaki gazın parıltısı önünde koyu bir biçim olarak öne çıkıyor.

Kulenin tepesi, oradaki gaz daha yoğun olduğu için ayakta kalmıştır. ESA bunu, çayır otlarının arasındaki sık bir çalılığa benzetiyor: ateş otların arasında hızla yayılır, ama çalılığa gelince yavaşlar. Hubble görüntüsündeki renkler, yıldızların ultraviyole ışığıyla enerji yüklenen gazdan gelir. Üstteki mavi parlayan oksijendir; daha aşağıdaki kırmızı ise parlayan hidrojendir.

İçinde oluşan yıldızlar

Kulenin içinde yıldızlar oluşuyor olabilir. Kulenin ortasına yakın madde çıkıntıları ve parmakları, yıldızların doğduğu yerlerdir; her biri kabaca Güneş Sistemi büyüklüğündedir. Oradaki genç yıldızlar, yakındaki yıldız kümesinin ışığı onları açığa çıkarıp besin kaynaklarını kesene kadar çevredeki gazla beslenerek büyüdü.

Aynı ışık yeni yıldızların oluşmasını da başlatıyor olabilir. Kulenin tepesindeki gazı ısıtır; ısınan gaz genişler ve altındaki daha soğuk, daha karanlık gazı iter. Böyle sıkışan gaz, yıldızları daha kolay oluşturur. Hubble görüntüyü Kasım 2004’te Advanced Camera for Surveys kamerasıyla çekti; görüntü, teleskobun 15. yıl dönümünü anmak için Nisan 2005’te yayımlandı.