How big is VY Granda Hundo?

VY Granda Hundo estas ruĝa supergiganto en la konstelacio Granda Hundo, ĉirkaŭ 3 800 lumjarojn for de la Tero. Lumjaro estas la distanco, kiun lumo trairas dum unu jaro; ĝi egalas al ĉirkaŭ 9,46 bilionoj da kilometroj. La stelo estas ĉirkaŭ 2 miliardojn da kilometroj larĝa, proksimume 1 400 fojojn la larĝo de la Suno. Tiu valoro estas la larĝo de la videbla surfaco de la stelo kaj estas necerta je preskaŭ unu dekono en ambaŭ direktoj.

Grando

Stelo ne havas firman surfacon, tial ĝia larĝo estas mezurata ĝis la profundo, kie ĝia lumanta gaso ĉesas esti travidebla. En 2012 teamo de astronomoj mezuris per la Interferometro de la Tre Granda Teleskopo, kiu kombinas lumon de pluraj teleskopoj, kiom larĝa VY Granda Hundo aspektas de la Tero. La stelo ampleksas 11,3 milonojn de arksekundo, kie arksekundo estas 1/3 600 de grado. Tiom larĝa aspektas homa haro, ĉirkaŭ 0,1 milimetrojn dika, kiam ĝi estas ĉirkaŭ 1,8 kilometrojn for.

La stelon envolvas tavoloj de akva vaporo kaj de karbonmonooksida gaso. Ĉe ondolongoj, kiujn tiuj gasoj sorbas, la stelo aspektas ĉirkaŭ 20 % ĝis 50 % pli larĝa, tial la teamo mezuris ĝin ĉe ondolongo, kiun la gasoj ne sorbas. Ĝia distanco estis antaŭ nelonge precize mezurita laŭ la eta ŝoviĝo de ĝia pozicio, dum la Tero ĉirkaŭiras la Sunon. Kune, la angulo kaj la distanco donas radiuson 1 420 fojojn pli grandan ol tiu de la Suno, plus-minus 120, tial la stelo estas 1,8–2,1 miliardojn da kilometroj larĝa.

Pli fruaj taksoj, faritaj kiam la distanco estis malpli certa, variis de 600 ĝis 3 000 fojojn la radiuso de la Suno. Studo de 2021 donas la radiuson kiel ĉirkaŭ 7 astronomiajn unuojn, kie astronomia unuo estas la meza distanco de la Tero al la Suno, ĉirkaŭ 150 milionoj da kilometroj. Laŭ tio la stelo estas ankaŭ ĉirkaŭ 2,1 miliardojn da kilometroj larĝa. Esploro de 2024 pri ruĝaj supergigantoj en la Lakta Vojo priskribas ĝin kiel unu el la plej larĝaj.

Komparoj de grando

VY Granda Hundo estas ĉirkaŭ 1 400 fojojn pli larĝa ol la Suno, kiu estas ĉirkaŭ 1,39 milionojn da kilometroj larĝa.
Se ĝi prenus la lokon de la Suno, ĝia surfaco atingus ĉirkaŭ 6,6 astronomiajn unuojn for, preter la orbito de Jupitero kaj ĉirkaŭ du trionojn de la vojo al la orbito de Saturno.
Ĝi estas ĉirkaŭ 1,5 fojojn tiom larĝa kiel la ruĝa supergiganto Mu Cefeo kaj preskaŭ duoble tiom larĝa kiel Betelĝuzo.
Laŭ volumeno, en ĝin povus eniri preskaŭ 3 miliardoj da Sunoj.
Se la Suno ŝrumpus ĝis la grando de korbopilko, VY Granda Hundo estus pilko kun diametro de ĉirkaŭ 340 metroj, kio egalas al la longo de tri kampoj de usona piedpilkado.

Stelo, kiu perdas siajn eksterajn tavolojn

Astronomoj ankaŭ nomas VY Granda Hundo ruĝa hipergiganto, unu el malgranda grupo de steloj, kiuj elĵetas materion en grandaj, malregulaj eruptoj. La stelo troviĝas en polva nubo de tiu materio. Per la Kosmoteleskopo Hubble teamo gvidata de Roberta Humphreys mezuris la movojn de etaj nodoj de gaso proksime de la stelo. La nodoj estis elĵetitaj en pluraj malsamaj tempoj, antaŭ ĉirkaŭ 70, 120, 200 kaj 250 jaroj.

Pluraj el tiuj tempoj kongruas kun longaj periodoj, kiam la stelo multe malheliĝis, laŭ registroj de ĝia heleco, kiuj iras reen ĝis la jaro 1800. Ĉiu profunda malheliĝo daŭris tipe ĉirkaŭ tri jarojn. Betelĝuzo malheliĝis simile en 2019 kaj 2020, dum ĉirkaŭ 150 tagoj, kiam gaso defluis de ĝia surfaco. La teamo konkludis, ke tiaj eruptoj povas esti grava maniero, laŭ kiu ruĝaj supergigantoj perdas mason.

Kio venas poste

La teamo de 2012 taksis, ke VY Granda Hundo komencis sian vivon kun maso, kiu estis 25 ĝis 32 fojojn la maso de la Suno. Ili trovis, ke la stelo estas proksima al la plej malalta temperaturo, kiun povas havi tiel hela stelo, kaj atendas, ke ĝi poste fariĝos pli varma. Ili rangas ĝin inter la steloj de la Lakta Vojo, kiuj plej verŝajne finiĝos kiel supernovao, eksplodo, kiu finas la vivon de masiva stelo.