17 nanometroj!
Porka cirkoviruso estas viruso, kiu infektas porkojn, kaj laŭ la stato de 2026 ĝi estas unu el la plej malgrandaj konataj virusoj. Ĝiaj partikloj estas ĉirkaŭ 17 nanometrojn larĝaj, kaj nanometro estas miliardono de metro. Tiu larĝo estas la diametro de la eta pilko el proteino, kiu enhavas la DNA de la viruso.
Ĉiu partiklo estas ŝelo el proteino, nomata kapsido, sen ekstera envolvaĵo. La kapsido konsistas el 60 kopioj de unu sola proteino, grupigitaj en 12 aretojn de kvin. Tiu aranĝo donas al ĝi la simetrion de dudekedro, formo kun 20 triangulaj facoj. La ŝelo estas ĉirkaŭ 2,5 nanometrojn dika.
Publikigitaj mezuradoj varias de ĉirkaŭ 15 ĝis 25 nanometroj. En 2019 esploristoj, kiuj purigis la viruson, mezuris en bildoj de elektrona mikroskopo partiklojn ĉirkaŭ 17 nanometrojn larĝajn. Studo de 2003 konstruis tridimensian modelon el bildoj de frostigitaj partikloj kaj mezuris ĉirkaŭ 20,5 nanometrojn, ĝis la pintoj de la iomete leviĝintaj aretoj de proteino. La Internacia Komitato pri Taksonomio de Virusoj (ICTV) donas 15–25 nanometrojn por porkaj cirkovirusoj kaj parenca viruso de papagoj.
En la kapsido troviĝas unuopa buklo de DNA kun nur unu fadeno, 1 759 bazojn longa en la tipo nomata PCV1 kaj 1 768 bazojn en PCV2. La cirkla DNA donas al la viruso ĝian nomon: „circo“ venas de „circular“ (en Esperanto „cirkla“).
La DNA enhavas du ĉefajn genojn. Unu produktas proteinon necesan por komenci la kopiadon de la DNA, kaj la alia produktas la proteinon de la kapsido. Laŭ la stato de 2026 la ICTV priskribas la genarojn de PCV1 kaj PCV2 kiel la plej malgrandajn inter ĉiuj virusoj, pri kiuj oni montris, ke ili multiĝas per si mem en mamulaj ĉeloj.
Naturaj infektoj ŝajne limiĝas al porkoj, inkluzive de aproj, kaj la viruso disvastiĝas plejparte, kiam porkoj glutas spurojn de infektitaj ekskrementoj. PCV1 ne estis ligita al iu ajn malsano. PCV2 estas unu el la ĉefaj kaŭzoj de ŝrumpa malsano ĉe porkidoj aĝaj 8–16 semajnojn, kun pezperdo, spirmalfacilo, iktero, ŝvelintaj limfonodoj kaj diareo. Oni povas regi la malsanon per vakcinado de porkoj.
La partikloj malfacile detruiĝas. PCV1 travivas acidon je pH 3, varmigon ĝis 70 °C dum 15 minutoj kaj solvilojn, kiel kloroformon.