How big is Nano-galaksio I ĉe Ĉashundoj?
34 eksametroj!
La nana galaksio Ĉashundoj I estas malforta nana galaksio, kiu orbitas la Laktan Vojon, ĉirkaŭ 710 000 lumjarojn for de la Tero en la konstelacio Ĉashundoj. Lumjaro estas la distanco, kiun lumo trairas dum unu jaro: ĉirkaŭ 9,46 bilionoj da kilometroj. Duono de la stellumo de la galaksio venas el ovala regiono, ĉirkaŭ 3 600 lumjarojn longa. Ĝiaj plej malfortaj steloj etendiĝas tra ĉirkaŭ 6 500 lumjaroj.
Grando
Nana galaksio ne havas akran randon, tial astronomoj ofte donas ĝian duonluman radiuson: la distancon de la centro, ene de kiu troviĝas duono de ĝia lumo. La teamo, kiu malkovris la galaksion en 2006, mezuris duonluman radiuson de ĉirkaŭ 8,5 arkominutoj sur la ĉielo, kaj arkominuto estas sesdekono de grado.
Je distanco de ĉirkaŭ 220 000 parsekoj (parseko estas ĉirkaŭ 3,26 lumjaroj), tio estas ĉirkaŭ 550 parsekoj. Duono de la lumo de la galaksio do venas el regiono, ĉirkaŭ 1 100 parsekojn, aŭ 3 600 lumjarojn, longa. Katalogo de 2012 pri proksimaj nanaj galaksioj donas similan radiuson, 564 parsekojn.
La galaksio ne estas ronda. Ĝia duonluma regiono estas ovalo, kiu estas ĉirkaŭ tri kvinonojn tiel larĝa kiel longa, kaj ĝi estas ĉirkaŭ 2 200 lumjarojn larĝa.
La malkovrintoj spuris ĝiajn stelojn tra ĉirkaŭ 2 000 parsekoj (6 500 lumjaroj) laŭ ĝia longa akso. Tio igis ĝin unu el la plej grandaj konataj nanaj sferoidaj galaksioj ĉirkaŭ la Lakta Vojo tiutempe. Studo de 2008 mezuris la distancon de la galaksio pli precize, je 218 000 parsekoj, ĉirkaŭ 710 000 lumjaroj.
Komparoj de grando
- Mezurita same, per la radiuso, kiu enhavas duonon de la lumo de la galaksio, la galaksio estas ĉirkaŭ tri fojojn pli larĝa ol la nana galaksio Leono II. Tamen Leono II eligas ĉirkaŭ tri fojojn pli da lumo.
- La disko de la Lakta Vojo, ĉirkaŭ 100 000 lumjarojn larĝa, estas ĉirkaŭ 15 fojojn pli longa ol la tuta etendiĝo de la galaksio.
- Se la disko de la Lakta Vojo ŝrumpus ĝis la larĝo de korbopilko, la galaksio estus malforta makuleto, ĉirkaŭ 1,6 centimetrojn longa. Ĝi estus ĉirkaŭ 1,7 metrojn for, egale al la alto de homo.
Trovita en esploro de la ĉielo
La steloj de la galaksio estas tiel maldense disvastigitaj, kaj la galaksio estas tiel malproksima, ke ĝi restis nerimarkita ĝis 2006. Tiam astronomoj trovis ĝin kiel malgrandan troon de steloj en bildoj de la Sloan Digital Sky Survey.
Tiutempe oni konis nur dek nanajn sferoidajn galaksiojn, kiuj orbitas la Laktan Vojon. Nana sferoida galaksio estas malgranda, ronda galaksio kun tre malforta brilo. La malkovrintoj rimarkigis, ke la trovo de tiel malforta galaksio sugestas, ke ankoraŭ pliaj atendas sian malkovron.
Du generacioj de steloj
Plej multaj el la steloj de la galaksio estas pli ol 10 miliardojn da jaroj aĝaj. Ili enhavas tre malmulte da fero: kompare kun ilia hidrogeno, ĉirkaŭ centono de tio, kion enhavas la Suno.
Studo de 2008 per la Granda Binokla Teleskopo trovis duan, multe pli junan grupon de steloj, ĉirkaŭ 1,4–2 miliardojn da jaroj aĝan. Tiuj steloj havas ĉirkaŭ tri fojojn pli da fero ol la malnovaj kaj estas pli dense pakitaj proksime al la centro. Ili konsistigas nur 3–5 procentojn de la maso de la steloj ene de la duonluma radiuso.
Fontoj
- A New Milky Way Dwarf Satellite in Canes Venatici. Zucker et al., The Astrophysical Journal Letters, 2006.
- A deep Large Binocular Telescope view of the Canes Venatici I dwarf galaxy. Martin et al., The Astrophysical Journal Letters, 2008.
- The observed properties of dwarf galaxies in and around the Local Group. McConnachie, The Astronomical Journal, 2012.
- Measuring the Universe. International Astronomical Union.
- Our Milky Way Galaxy: How Big is Space?. NASA, 2019.
- Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.