1.5 mikrometre!
2026 itibarıyla, burada gösterilen virüs, Pithovirus sibericum, bilinen en büyük virüslerden biridir. Oval parçacıkları uçtan uca ölçüldüğünde tipik olarak yaklaşık 1,5 mikrometre uzunluğundadır. Bir mikrometre, bir metrenin milyonda biridir. Birçok yaygın virüs yalnızca yaklaşık 0,1 mikrometre genişliğindedir; bu yüzden bir Pithovirus parçacığının uzunluğu, bu virüslerin genişliğinin yaklaşık 15 katıdır. Bilim insanları bu virüsü, Sibirya’daki yaşı 30.000 yıldan fazla olan donmuş topraktan canlandırdıktan sonra 2014’te tanımladı.
Pithovirus parçacıkları uzatılmış yumurtalara benzer; bir ucunda araştırmacıların “mantar tıpa” dediği bir tıkaç bulunur. İlk kez elektron mikroskobuyla ölçüldüklerinde parçacıklar yaklaşık 1,5 mikrometre uzunluğunda ve 0,5 mikrometre genişliğindeydi. Bu, Pithovirus’u daha önce bilinen en büyük virüsler olan pandoravirüslerden daha büyük yaptı; pandoravirüslerin parçacıkları yaklaşık 1 mikrometre uzunluğundadır.
İlk ölçümler, kimyasal olarak korunmuş ve ince dilimlenmiş parçacıklar üzerinde yapıldı. 2017’de araştırmacılar parçacıkları bütün olarak dondurdu ve onları doğal hallerine daha yakın bir durumda görüntüledi. Çoğunun uzunluğu 1,35–1,65 mikrometre, genişliği 0,75–0,85 mikrometre ölçüldü. En küçükler yaklaşık 0,9 mikrometre uzunluğunda, en büyükler yaklaşık 2,5 mikrometreydi.
Bu kadar büyük parçacıklar sıradan bir ışık mikroskobuyla görülebilir. Pithovirus da ilk kez böyle fark edildi: laboratuvar kültüründe çoğalan oval parçacıklar olarak.
Yanıt, neyin ölçüldüğüne ve hangi bildirimlerin hesaba katıldığına bağlıdır. 2018’de tanımlanan Tupanvirus’un, uzun bir kuyruğa bağlı, yaklaşık 0,45 mikrometre genişliğinde bir başı vardır. Parçacıkları ortalama yaklaşık 1,2 mikrometre uzunluğundadır; ancak kuyruk uzunlukları değiştiği için bazıları 2,3 mikrometreye ulaşır.
2019’da araştırmacılar, küçük deniz hayvanları olan ok kurtlarının elektron mikroskobu fotoğraflarında 4 mikrometreden uzun, iğ biçimli parçacıkların varlığını bildirdi. Parçacıkların, şimdiye kadar bildirilen en uzun virüsler olduğu sonucuna vardılar. Ayrıca bu parçacıkları daha yakından tanımak için parçacıkların genleri üzerine çalışmalar yapılması çağrısında bulundular.
Pithovirus, 2000’de Sibirya’nın kuzeydoğusunda toplanan bir permafrost, yani kalıcı olarak donmuş toprak örneğinden geldi. Örneğin geldiği tabakanın yaşı 30.000 yıldan fazladır; bu tarih radyokarbon tarihlemesiyle bulundu. Araştırmacılar örneği, tek hücreli organizmalar olan amiplerden oluşan bir kültüre karıştırdı ve virüs amiplerin içinde çoğalmaya başladı.
Ekip amipleri seçti, çünkü amipleri enfekte eden virüsler, eski virüslerin hâlâ bulaşıcı olup olmadığını sınamanın güvenli bir yoludur. Küresel ısınma, madencilik ya da sondajla çözülen permafrostun bir gün insanlara veya hayvanlara zarar verebilecek virüsler salabileceğini öne sürdüler.