Karina’daki Büyük Bulutsu, genellikle Karina Bulutsusu olarak anılır; güneydeki Karina takımyıldızında yer alan, parlayan gaz ve tozdan oluşmuş geniş bir buluttur. Dünya’dan yaklaşık 7.500 ışık yılı uzaklıktadır; ışık yılı ise ışığın bir yılda kat ettiği uzaklıktır. Bulutsunun içinde yeni yıldızlar oluşuyor; bilinen en kütleli yıldızlardan bazıları da orada bulunuyor. Bulutsunun parlayan gazı, ne kadar sönük bir ışımanın hesaba katıldığına bağlı olarak yaklaşık 390–650 ışık yılı genişliğindedir.

Boyut

Bulutsu kenarlarında yavaş yavaş sönükleştiği için yayımlanmış büyüklükler birbirinden büyük ölçüde farklıdır. ESO, yani Avrupa Güney Gözlemevi, bulutsunun yaklaşık 100 ışık yılı genişliğinde olduğunu belirtiyor; NASA ise yaklaşık 300 ışık yılı veriyor. Sönük dış gazı da kapsayan ölçümler daha büyük değerler verir.

Derin görüntüler, gökyüzünde 3 dereceden fazla uzanan parlak gaz iplikçikleri ve kabarcıkları gösteriyor. Bu, 120 parsekten fazla, yani 390 ışık yılından fazla demektir; parsek yaklaşık 3,26 ışık yılıdır. Samanyolu’ndaki ve yakın gökadalardaki dev parlayan gaz bulutlarının bir karşılaştırması, bulutsuyu yaklaşık 200 parsek, yani 650 ışık yılı genişliğinde gösteriyor. Bu değer belirsiz olarak işaretlenmiş.

Yukarıda gösterilen büyüklük olan 4,4 exametre, 4,4 × 10¹⁸ metredir; 10¹⁸, 1’in ardından 18 sıfır gelen sayıdır. Bu, yaklaşık 465 ışık yılıdır ve ölçülen aralığın içinde kalır. Bulutsunun uzaklığı yaklaşık yüzde 2 hata payıyla biliniyor. Gökbilimciler bunu esas olarak Homunculus Bulutsusu’ndan hesapladı. Bu bulutsu, Karina Bulutsusu’nun merkezine yakın Eta Carinae yıldızından genişleyen bir gaz bulutudur; gökbilimciler hesabı, bulutun gökyüzünde ne kadar hızlı büyüdüğünü gazının ne kadar hızlı hareket ettiğiyle karşılaştırarak yaptı.

Boyut karşılaştırmaları

Dünya’dan bakıldığında bulutsunun sönük dış gazı, dolunaydaki Ay’ın genişliğinin beş katından fazlasına yayılır.
2026 itibarıyla Samanyolu’nda bilinen en kütleli küresel yıldız kümesi olan Omega Centauri’nin parlak ana gövdesi 150–190 ışık yılı genişliğindedir; bu, Karina Bulutsusu’nun parlayan gazının genişliğinin yarısından azdır.
Bulutsunun içindeki bir gaz ve toz sütunu olan “Mistik Dağ” 3 ışık yılı yüksekliğindedir. Mistik Dağ, 1,7 metre boyunda bir insanın boyuna küçültülse, bulutsunun tamamı yaklaşık 220–370 metre genişliğinde olurdu.
Bulutsu, Güneş’ten Proxima Centauri’ye uzaklığın yaklaşık 90–150 katı genişliğindedir; Proxima Centauri, Güneş’e en yakın yıldızdır.

Eta Carinae

Eta Carinae, en az iki yıldızdan oluşan bir sistemdir. Büyük olan yıldızın kütlesi Güneş’in kütlesinin yaklaşık 100 katıdır ve Güneş’ten yaklaşık 5 milyon kat daha fazla ışık yayar. Eta Carinae 1840’larda parladı ve birkaç yıl boyunca gece gökyüzünün ikinci en parlak yıldızı oldu; 1870’lere gelindiğinde gözden kaybolmuştu. Bu parlama sırasında Güneş’in kütlesinin 10 katından fazla gaz saçtı; bu gaz Homunculus Bulutsusu’nu oluşturdu.

Bunun kadar kütleli yıldızlar, süpernova olarak patlamadan önce yalnızca yaklaşık 3 milyon yıl yaşar; süpernova, kütleli bir yıldızın patlamasıdır. Eta Carinae’nin gökbilimsel ölçülere göre yakın bir gelecekte patlaması olası. Önümüzdeki 1–2 milyon yıl içinde Karina Bulutsusu’nda birkaç süpernova bekleniyor.

Kütleli yıldızların beşiği

Bulutsu, en sıcak ve en kütleli yıldızlarının morötesi ışığı sayesinde parlar. Bugün bulutsuyu esas olarak, O tipi denen türden 65 çok sıcak yıldız aydınlatıyor. Bulutsunun ömrünün büyük bölümünde yıldızları, hidrojeni parlatan morötesi ışığı, Orion Bulutsusu’nun yıldızlarının yaydığından yaklaşık 150 kat daha fazla yaydı.

Bu ışınım, yıldızların rüzgârlarıyla birlikte çevredeki soğuk gaz bulutlarını sıkıştırıyor. Bu da bulutsunun kenarlarında yeni yıldızların oluşmasını tetikliyor; aynı ışınım ise yeni yıldızların oluştuğu bulutları buharlaştırıyor. Nicolas-Louis de Lacaille bulutsuyu 1752’de Ümit Burnu’ndan keşfetti.

Kaynaklar

The Carina Nebula: A Laboratory for Feedback and Triggered Star Formation. In Handbook of Star Forming Regions, Volume II. Astronomical Society of the Pacific, 2008.
Caldwell 92. NASA.
Strong Winds over the Keel. European Southern Observatory, 2009.
VLT Takes Most Detailed Infrared Image of the Carina Nebula. European Southern Observatory, 2012.
Massive Stars in the Tarantula Nebula: A Rosetta Stone for Extragalactic Supergiant HII Regions. Crowther, Galaxies, 2019.
Omega Centauri. European Southern Observatory, 2008.
NGC 2000.0, The Complete New General Catalogue and Index Catalogue of Nebulae and Star Clusters. Sky Publishing and Cambridge University Press, 1988.
Structural Parameters of Galactic Globular Clusters. H. Baumgardt, University of Queensland.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
Proxima's orbit around Alpha Centauri. Kervella et al., Astronomy & Astrophysics, 2017.
Moon Fact Sheet. NASA, 2024.

Report a Problem

for Karina Bulutsusu