Kompleks Supergromad Ryb-Wieloryba to ogromny, spłaszczony pas gromad galaktyk, który obejmuje także obszar przestrzeni, w którym leży Droga Mleczna. Mierzony wzdłuż najdłuższego wymiaru, ma około 1 miliarda lat świetlnych długości (rok świetlny, czyli odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku). Astronom R. Brent Tully z Uniwersytetu Hawajskiego opisał kompleks w 1986 i 1987 roku.

Rozmiar

Tully znalazł kompleks, tworząc mapę bogatych gromad, czyli masywnych skupisk, z których każde liczy setki galaktyk. Połączył ze sobą gromady leżące blisko siebie i znalazł jedną sieć znacznie większą niż wszystkie inne. Według jego artykułu z 1987 roku kompleks zawiera około 60 bogatych gromad oraz masę około 10¹⁸ (jedynka z 18 zerami) razy większą niż masa Słońca.

Jego najdłuższy wymiar to około 300 megaparseków, a megaparsek to około 3,26 miliona lat świetlnych. Daje to około 980 milionów lat świetlnych. Kompleks jest spłaszczony jak gruby placek. Jego główna płaszczyzna ma grubość około 40 megaparseków (130 milionów lat świetlnych), a jego środek leży w odległości około 650 milionów lat świetlnych.

Te odległości zależą od tempa rozszerzania się Wszechświata, które podaje się w kilometrach na sekundę na megaparsek. Tully przyjął 75, a satelita Planck zmierzył około 67, co oznaczałoby, że każda odległość jest o około 11% większa. Jego artykuł z 1986 roku, oparty na mniejszej liczbie gromad, podawał najdłuższy wymiar równy 360 megaparsekom, czyli około 1,2 miliarda lat świetlnych. Tak czy inaczej kompleks ma około miliarda lat świetlnych długości.

Porównania rozmiarów

Około 10 000 dysków Drogi Mlecznej, każdy o średnicy około 100 000 lat świetlnych, rozciągnęłoby się na całą długość kompleksu.
Gdyby Drogę Mleczną zmniejszyć do rozmiarów piłki do koszykówki o średnicy około 24 centymetrów, kompleks miałby około 2,4 kilometra długości.
Supergromada Laniakea, w której leży Droga Mleczna, według mapy z 2014 roku ma około 500 milionów lat świetlnych średnicy, czyli połowę długości kompleksu.
Szacuje się, że Wielka Ściana Herkulesa-Korony Północnej, znacznie bardziej odległa struktura zaproponowana przez niektórych astronomów, ma 6,5–9,8 miliarda lat świetlnych szerokości, czyli 7–10 razy więcej niż długość kompleksu.
Wszechświat obserwowalny ma około 93 miliardów lat świetlnych średnicy, więc w poprzek zmieściłoby się w nim około 93 kompleksów ułożonych jeden za drugim.

Co zawiera kompleks

Tully podzielił kompleks na pięć części. Najbardziej wyróżnia się Supergromada Ryb-Wieloryba, która nosi tę samą nazwę co kompleks, a środek kompleksu leży w kierunku gwiazdozbiorów Ryb i Wieloryba. Dwa długie łańcuchy gromad, łańcuch Perseusza-Pegaza i łańcuch Pegaza-Ryb, tworzą włókno, o którym jako pierwsi donieśli inni astronomowie w 1985 roku. Pozostałe części to rejon Rzeźbiarza i Supergromada Panny-Hydry-Centaura.

Tully uważał, że Droga Mleczna prawdopodobnie należy do Supergromady Panny-Hydry-Centaura. Duża część tej supergromady leży na niebie południowym lub za pyłem Drogi Mlecznej, gdzie gromady trudno dostrzec. Tully powiązał tę supergromadę z kompleksem ze względu na zgodne ułożenie. Pobliskie galaktyki leżą w jednej płaszczyźnie, a ta płaszczyzna pokrywa się z główną płaszczyzną całego kompleksu.

Nowszy sposób tworzenia map supergromad

W 2014 roku Tully i jego współpracownicy stworzyli mapę supergromad w inny sposób: na podstawie ruchu galaktyk. Każda galaktyka jest przyciągana przez otaczającą ją masę. Supergromadę można zdefiniować jako obszar, w którym galaktyki przemieszczają się ku temu samemu miejscu, podobnie jak woda spływająca w dół zbocza do doliny.

Według tej miary Droga Mleczna leży blisko krawędzi Supergromady Laniakea. Laniakea ma około 500 milionów lat świetlnych średnicy i zawiera około 100 000 galaktyk, a jej masa wynosi około 10¹⁷ mas Słońca. W języku hawajskim nazwa oznacza „ogromne niebo”.

Źródła

Alignment of clusters and galaxies on scales up to 0.1c. Tully, The Astrophysical Journal, 1986.
More about clustering on a scale of 0.1 c. Tully, The Astrophysical Journal, 1987.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
Planck 2018 results. VI. Cosmological parameters. Planck Collaboration, Astronomy and Astrophysics, 2020.
Hawaii Scientist Maps, Names Laniakea, Our Home Supercluster of Galaxies. Institute for Astronomy, University of Hawaii, 2014.
The Laniakea supercluster of galaxies. Tully et al., Nature, 2014.
New data support the existence of the Hercules-Corona Borealis Great Wall. Horváth et al., Astronomy and Astrophysics, 2015.
A Map of the Universe. Gott et al., The Astrophysical Journal, 2005.
Our Milky Way Galaxy: How Big is Space?. NASA Science.
Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.

Report a Problem

for Kompleks Supergromad Ryb-Wieloryba