Filary Stworzenia to trzy strzeliste kolumny zimnego gazu i pyłu w Mgławicy Orzeł, obłoku, w którym powstają nowe gwiazdy. Mgławica leży około 6500 lat świetlnych od Ziemi. Rok świetlny, czyli odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku, to około 9,46 biliona kilometrów. Podawany rozmiar filarów to długość najwyższego z nich, wynosząca około 4 lat świetlnych, czyli 38 bilionów kilometrów, od czubka do podstawy.

Rozmiar

Najwyższy filar to ten po lewej stronie na słynnych zdjęciach wykonanych przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a. Astronomowie z Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) szacują, że ma on około 4 lat świetlnych długości, licząc go jako jeden obiekt od czubka do podstawy. To mniej więcej dwa razy tyle, ile wynosi wysokość filaru po prawej. NASA, opisując szerszy widok z Hubble'a, który obejmuje słabo widoczną podstawę kolumn, podaje około 5 lat świetlnych.

Te długości to oszacowania. Filary wyrastają z większego obłoku gazu i pyłu, a ich podstawy są słabo widoczne i trudno wyznaczyć ich granice. Długości zależą też od odległości filarów, którą NASA i Europejska Agencja Kosmiczna podają jako 6500 lat świetlnych, a ESO jako około 7000.

Filary nie są też wszystkie skierowane w tę samą stronę. Obserwacje wykonane Bardzo Dużym Teleskopem ESO w Chile wykazały, że czubek lewego filaru jest zwrócony ku Ziemi. Wykazały też, że ten filar, inaczej niż pozostałe, leży za gromadą jasnych gwiazd, która go oświetla.

Porównania rozmiarów

Najwyższy filar ma około 1,2 parseka długości. Parsek to jednostka odległości równa około 3,26 roku świetlnego.
Najwyższy filar jest prawie tak długi jak odległość Proxima Centauri od Słońca, wynosząca około 4,2 roku świetlnego.
Gdyby najwyższy filar zmniejszyć do wysokości Mount Everestu, czyli 8849 metrów, orbita Neptuna byłaby okręgiem o średnicy około 2,1 metra. Orbita Ziemi miałaby średnicę około 7 centymetrów, a Słońce byłoby pyłkiem o szerokości jednej trzeciej milimetra.
Razem filary zawierają około 200 razy tyle materii co Słońce.

Jak powstały filary

Takie kolumny powstają w olbrzymich obłokach gazu i pyłu, w których rodzą się gwiazdy. Nowo powstałe, bardzo gorące gwiazdy wysyłają silne promieniowanie ultrafioletowe i szybkie wiatry cząstek, które zdmuchują rzadszy gaz wokół nich. W Mgławicy Orzeł te gwiazdy należą do gromady o nazwie NGC 6611, która leży nad filarami.

Gęstsze kieszenie gazu i pyłu dłużej opierają się tej erozji. Każda z nich zasłania materię za sobą i pozostawia długą, ciemną kolumnę skierowaną od jasnych gwiazd. Nowe gwiazdy powstają w samych filarach. Zdjęcia z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba pokazują młode gwiazdy, których wiek szacuje się na zaledwie kilkaset tysięcy lat.

Filary zniszczenia

To samo światło gwiazd, które nadaje filarom kształt, także je niszczy. Na zdjęciach z Hubble'a ich brzegi otacza niebieskawa mgiełka. To gaz ogrzany przez pobliskie gwiazdy, który wyparowuje w przestrzeń kosmiczną.

Pomiary ESO pokazują, że filary tracą co milion lat około 70 mas Słońca. Przy takim tempie materia, którą mają teraz, wystarczyłaby jeszcze tylko na około trzy miliony lat. Hubble sfotografował filary po raz pierwszy w 1995 roku i ponownie w 2014 roku, a Webb sfotografował je w 2022 roku.

Źródła

The Pillars of Creation Revealed in 3D. European Southern Observatory, 2015.
The Pillars of Creation revisited with MUSE: gas kinematics and high-mass stellar feedback traced by optical spectroscopy. McLeod et al., Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 2015.
Hubble Goes High Def to Revisit the Iconic 'Pillars of Creation'. NASA, 2015.
Revisiting an icon. ESA/Hubble, 2015.
NASA's Webb Takes Star-Filled Portrait of Pillars of Creation. NASA, 2022.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
Proxima's orbit around Alpha Centauri. Kervella et al., Astronomy & Astrophysics, 2017.
8,848.86 metres. That's the height of Mt Everest now. The Kathmandu Post, 2020.
Neptune Fact Sheet. NASA, 2024.
Sun Fact Sheet. NASA, 2024.

Report a Problem

for Filary Stworzenia