Mgławica Koński Łeb to ciemny obłok zimnego gazu i pyłu w gwiazdozbiorze Oriona, o kształcie z grubsza przypominającym końską głowę. Ma około 2,6 roku świetlnego długości, czyli około 25 bilionów kilometrów, i znajduje się w odległości około 1300 lat świetlnych od Ziemi. Rok świetlny, czyli odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku, to około 9,46 biliona kilometrów.

Rozmiar

Koński Łeb to filar z gęstego gazu i pyłu wystający ze znacznie większego ciemnego obłoku, na skraju obszaru świecącego gazu wodorowego. Wygląda na ciemny, ponieważ zasłania światło świecącego za nim gazu. Badanie z 2009 roku, poświęcone powstawaniu gwiazd w mgławicy, podaje jej długość jako mniej więcej 0,8 parseka. Parsek to około 3,26 roku świetlnego. To około 2,6 roku świetlnego.

Inne badania zmierzyły jej poszczególne części. Wąska szyja, która łączy głowę z większym obłokiem, ma około 0,15–0,30 parseka szerokości, czyli od około pół roku świetlnego do około roku świetlnego. Jak każdy obłok, Koński Łeb nie ma wyraźnej krawędzi, więc te rozmiary są przybliżone.

Odległość mgławicy wynika z odległości gwiazdy, która ją oświetla, czyli Sigma Orionis. Odległość tej gwiazdy zmierzono na około 388 parseków, czyli około 1260 lat świetlnych. Europejska Agencja Kosmiczna podaje odległość tej mgławicy jako mniej więcej 1300 lat świetlnych.

Porównania rozmiarów

Mgławica ma około czterech piątych parseka długości.
To około trzech piątych odległości Proxima Centauri od Słońca, która wynosi około 4,2 roku świetlnego.
Na niebie Sigma Orionis jest oddalona od mgławicy o około 4 parseków (13 lat świetlnych), czyli mniej więcej pięciokrotność długości mgławicy.
Gdyby Słońce zmniejszyć do rozmiarów piłki do koszykówki, mgławica miałaby około 4300 kilometrów długości, czyli nieco więcej niż szerokość Księżyca.

Filar, który ulega erozji

Sigma Orionis to młody układ pięciu gwiazd. Światło tego układu wydobywa z ciemności smugi gazu wzdłuż górnego brzegu mgławicy, a jego promieniowanie powoli rozprasza obłok. Obłoki gazu, które kiedyś otaczały mgławicę, zostały już usunięte. Czubek filaru jest nieco gęstszy niż otoczenie i osłania materię za sobą, dzięki czemu powstał kształt filaru.

Astronomowie nazywają takie filary „trąbami słonia”, a na skrajach obłoków świecącego gazu są one częste. Nie trwają wiecznie. Przewiduje się, że Koński Łeb przetrwa jeszcze około pięciu milionów lat, zanim się rozpadnie. W 2024 roku Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba wykonał jego najostrzejsze jak dotąd zdjęcia w podczerwieni, na których widać drobną strukturę wzdłuż oświetlonego brzegu.

Słynny cel obserwacji

Kształt mgławicy po raz pierwszy zauważono na płycie fotograficznej pod koniec XIX wieku. Mgławica leży blisko Alnitaka, nieco na południe od niego. Alnitak to ta z trzech gwiazd Pasa Oriona, która leży najdalej na wschód. Astronomowie amatorzy traktują mgławicę jako sprawdzian umiejętności, ponieważ to jeden z trudniejszych obiektów do zobaczenia przez amatorski teleskop. W 2000 roku ponad 5000 osób wybrało tę mgławicę w głosowaniu internetowym jako cel dla Kosmicznego Teleskopu Hubble'a.

Źródła

An Infrared Census of Star Formation in the Horsehead Nebula. Bowler et al., The Astronomical Journal, 2009.
Velocity field and star formation in the Horsehead nebula. Hily-Blant et al., Astronomy & Astrophysics, 2005.
Magnetic fields in the Horsehead Nebula. Hwang et al., The Astronomical Journal, 2023.
VLT Images the Horsehead Nebula. European Southern Observatory, 2002.
Eleven years in orbit: Hubble observes the popular Horsehead nebula. ESA/Hubble, 2001.
Hubble Sees a Horsehead of a Different Color. NASA, 2013.
Webb captures iconic Horsehead Nebula in unprecedented detail. ESA/Webb, 2024.
Euclid's view of the Horsehead Nebula. European Space Agency, 2023.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
The Nearest Neighbor Star. NASA Goddard Space Flight Center, Imagine the Universe, 2020.
Sun Fact Sheet. NASA, 2024.
Moon Fact Sheet. NASA, 2024.
Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.

Report a Problem

for Mgławica Koński Łeb