Mgławica Orzeł to obłok gazu i pyłu, w którym powstają nowe gwiazdy. Leży w gwiazdozbiorze Węża, w odległości około 5500 lat świetlnych od Ziemi. Rok świetlny, czyli odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku, to około 9,46 biliona kilometrów. Jasna część mgławicy ma w najszerszym miejscu średnicę około 56 lat świetlnych, czyli 530 bilionów kilometrów. W sercu mgławicy znajdują się Filary Stworzenia, strzeliste kolumny pyłu i gazu.

Rozmiar

Mgławica nie ma ostrej krawędzi, więc jej rozmiar zależy od tego, jak słabą poświatę jeszcze się liczy. Nowy Katalog Ogólny mgławic i gromad gwiazd podaje dla Mgławicy Orzeł i jej gromady gwiazd najdłuższy wymiar 35 minut łuku. Minuta łuku to jedna sześćdziesiąta stopnia, więc to nieco więcej niż pół stopnia nieba.

Zamiana kąta na niebie na szerokość wymaga znajomości odległości. Kosmiczny teleskop Gaia zmierzył odległości setek gwiazd w gromadzie gwiazd mgławicy, co umieszcza gromadę w odległości około 5500 lat świetlnych. Przy tej odległości 35 minut łuku to około 56 lat świetlnych.

NASA podaje rozmiar mgławicy jako 70 na 55 lat świetlnych, a jej odległość jako 7000 lat świetlnych. Przy mniejszej odległości z Gai mgławica okazuje się o około jedną piątą mniejsza. Słabiej świecący gaz rozciąga się dalej: katalog świecących obłoków wodoru z 1959 roku podaje dla całego obszaru szerokość 90 minut łuku, czyli około 145 lat świetlnych.

Porównania rozmiarów

Widziana z Ziemi, jasna część mgławicy jest mniej więcej tak szeroka jak Księżyc w pełni.
Filary Stworzenia mają wysokość od około 4 do 5 lat świetlnych, więc szerokość mgławicy jest od około 11 do 14 razy większa niż wysokość filarów.
Gdyby filary zmniejszyć do wysokości osoby o wzroście 1,7 metra, mgławica miałaby od około 19 do 24 metrów szerokości.
Mgławica Oriona, w której powstają gwiazdy i która leży około 1350 lat świetlnych od Ziemi, ma średnicę około 24 lat świetlnych, czyli nieco mniej niż połowę szerokości Mgławicy Orzeł.
Mgławica ma szerokość około 13 razy większą niż odległość od Słońca do Proxima Centauri, najbliższej gwiazdy.

Filary Stworzenia

Filary Stworzenia pojawiają się na niektórych z najbardziej znanych zdjęć Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. Wewnątrz nich powstają nowe gwiazdy, ukryte za pyłem w świetle widzialnym. Zdjęcia Hubble’a w podczerwieni przenikają przez pył i pokazują młode gwiazdy.

Światło ultrafioletowe gromady młodych gwiazd pada na filary, a wiatry z tych gwiazd powoli je ścierają. Inna kolumna zimnego gazu i pyłu w mgławicy, iglica o długości 9,5 roku świetlnego, jest ponad dwa razy dłuższa niż odległość od Słońca do najbliższej mu gwiazdy.

Jedna nazwa dla dwóch obiektów

Mgławica Orzeł nazywana jest też Messier 16, czyli M16. Ta nazwa obejmuje dwa obiekty, które katalogi wymieniają osobno. Jednym jest świecący obłok, skatalogowany jako IC 4703. Drugim jest gromada gwiazd w jego wnętrzu, NGC 6611.

Szwajcarski astronom Jean-Philippe Loys de Chéseaux odkrył mgławicę w 1745 roku. Gromadę gwiazd można zobaczyć przez mały teleskop, ale zobaczenie Filarów Stworzenia wymaga dużego teleskopu oraz czystego, ciemnego nieba.

Źródła

Messier 16 (The Eagle Nebula). NASA.
Improving the open cluster census. II. An all-sky cluster catalogue with Gaia DR3. Hunt and Reffert, Astronomy & Astrophysics, 2023.
NGC 2000.0, The Complete New General Catalogue and Index Catalogue of Nebulae and Star Clusters. Sky Publishing and Cambridge University Press, 1988.
Catalogue of H II Regions. Sharpless, Astrophysical Journal Supplement Series, 1959.
Deepest Ever Look into Orion. European Southern Observatory, 2016.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
Proxima's orbit around Alpha Centauri. Kervella et al., Astronomy & Astrophysics, 2017.
Moon Fact Sheet. NASA, 2024.

Report a Problem

for Mgławica Orzeł