Arktur to czerwony olbrzym, jedna z najjaśniejszych gwiazd na nocnym niebie. Ma około 35 milionów kilometrów średnicy, czyli około 25 razy więcej niż szerokość Słońca. Chodzi o szerokość jego widocznej powierzchni, której pozorny rozmiar astronomowie zmierzyli bezpośrednio.

Rozmiar

Arktur jest jasny i duży, dlatego jego szerokość mierzono wiele razy za pomocą interferometrów, czyli przyrządów, które łączą światło z kilku teleskopów, aby dostrzec bardzo drobne szczegóły. Widziany z Ziemi, Arktur ma około 21 tysięcznych sekundy kątowej szerokości, przy czym sekunda kątowa to 1/3600 stopnia. Ta pozorna szerokość to szerokość ludzkiego włosa widzianego z odległości około 1 kilometra.

Arktur znajduje się w odległości około 36,8 roku świetlnego od Ziemi. Rok świetlny, czyli odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku, to około 9,46 biliona kilometrów. Odległość wynika z paralaksy, czyli niewielkiego przesunięcia położenia gwiazdy, gdy Ziemia porusza się wokół Słońca. W badaniu z 2011 roku Ramírez i Allende Prieto połączyli pozorną szerokość z odległością, uśrednili wynik z oszacowaniem uzyskanym z modeli starzenia się gwiazd i otrzymali promień równy 25,4 promienia Słońca, z dokładnością około 1%.

Niektóre sposoby modelowania brzegu gwiazdy sugerują, że jej pozorna szerokość jest nieco większa. Dawałoby to promień równy 25,6–26,1 promienia Słońca, czyli średnicę około 36 milionów kilometrów.

Porównania rozmiarów

Arktur jest około 25 razy szerszy niż Słońce i około 2800 razy szerszy niż Ziemia.
Pod względem objętości zmieściłoby się w nim około 16 000 Słońc.
Gdyby Arktur zajął miejsce Słońca, jego powierzchnia sięgnęłaby prawie jednej trzeciej drogi do orbity Merkurego.
Arktur jest około 1,3 raza szerszy niż największa gwiazda Alnitaka, kolejnego mniejszego obiektu w eksploratorze. Aldebaran, inna gwiazda olbrzym, jest około 1,8 raza szerszy niż Arktur.
Gdyby Słońce zmniejszyć do rozmiarów piłki do koszykówki, Arktur byłby kulą o średnicy około 6,1 metra.

Stara gwiazda

Szacuje się, że Arktur ma około 7 miliardów lat, jest więc starszy od Słońca, które powstało około 4,6 miliarda lat temu. W stosunku do wodoru zawiera tylko około jednej trzeciej ilości żelaza, jaką zawiera Słońce. Skład chemiczny i ruch w Galaktyce wiążą go z populacją gwiazd, którą astronomowie nazywają grubym dyskiem Drogi Mlecznej.

Arktur jest jasny, położony blisko i dobrze zmierzony, dlatego astronomowie badający inne gwiazdy olbrzymy traktują go jako wzorcowy punkt odniesienia. Wiele interferometrów obserwuje go też jako obiekt testowy.

Przyszłość Słońca

Arktur ma mniej więcej taką samą masę jak Słońce, czyli 1,08 raza większą, ale jest już czerwonym olbrzymem. Jego powierzchnia ma około 4000 stopni Celsjusza i jest chłodniejsza niż powierzchnia Słońca, która ma 5500 stopni Celsjusza. Słońce jest wciąż żółtym karłem, ale NASA oczekuje, że pod koniec życia rozrośnie się ono w czerwonego olbrzyma, na tyle dużego, by pochłonąć Merkurego i Wenus, a być może także Ziemię.

Źródła

Fundamental parameters and chemical composition of Arcturus. Ramírez and Allende Prieto, The Astrophysical Journal, 2011.
The limb-darkened Arcturus: Imaging with the IOTA/IONIC interferometer. Lacour et al., Astronomy & Astrophysics, 2008.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
IAU 2015 Resolution B2 on recommended zero points for the absolute and apparent bolometric magnitude scales. International Astronomical Union, 2015.
Just How Small Is "Nano"?. National Nanotechnology Initiative.
Sun: Facts. NASA.
Sun Fact Sheet. NASA, 2024.
Earth Fact Sheet. NASA, 2024.
Mercury Fact Sheet. NASA, 2024.
Dynamical mass of the O-type supergiant in Zeta Orionis A. Hummel et al., Astronomy & Astrophysics, 2013.
Long-lived, long-period radial velocity variations in Aldebaran: A planetary companion and stellar activity. Hatzes et al., Astronomy & Astrophysics, 2015.
Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.

Report a Problem

for Arktur