Het Boogschutterdwergstelsel is een klein sterrenstelsel dat door de zwaartekracht van de Melkweg uit elkaar wordt getrokken. Het hoofdgedeelte van het sterrenstelsel is ongeveer 10.000 lichtjaar lang, waarbij een lichtjaar de afstand is die licht in één jaar aflegt, ongeveer 9,46 biljoen kilometer. Het sterrenstelsel ligt op ongeveer 86.000 lichtjaar van de Aarde, aan de andere kant van het centrum van de Melkweg. Stromen sterren die uit het sterrenstelsel zijn getrokken, wikkelen zich om de Melkweg heen.

Grootte

Het sterrenstelsel valt uiteen en heeft daarom geen duidelijke rand. De grootte hangt af van waar de grens wordt getrokken.

Een onderzoek uit 2021 gebruikte het ruimtevaartuig Gaia om de posities en bewegingen van de sterren in drie dimensies in kaart te brengen. Het onderzoek vond dat de stromen het hoofdgedeelte verlaten op ongeveer 1,5 kiloparsec van het centrum. Een kiloparsec is 1.000 parsec, ongeveer 3.260 lichtjaar.

Dat maakt het hoofdgedeelte ongeveer 3 kiloparsec, oftewel 10.000 lichtjaar, lang. In het centrum ligt een balkvormige opeenhoping van sterren van ongeveer 2,5 kiloparsec (8.000 lichtjaar) lang. De stromen vertrekken vanaf de uiteinden van deze balk.

Het hoofdgedeelte is uitgerekt: uit een onderzoek uit 2003 in infrarood licht bleek dat het slechts ongeveer een derde zo breed is als lang. Zwakkere sterren reiken verder. Een onderzoek uit 2020 vond dat de resten van het sterrenstelsel zich tot ongeveer 5 kiloparsec (16.000 lichtjaar) van het centrum uitstrekken, voordat ze overgaan in de stromen.

Een catalogus uit 2012 die deze buitenste sterren meeneemt, geeft een halflichtstraal van 2,6 kiloparsec. Dat is de afstand tot het centrum waarbinnen de helft van het licht van het sterrenstelsel zit.

Groottevergelijkingen

De schijf van de Melkweg, ongeveer 100.000 lichtjaar breed, is ongeveer 10 keer zo lang als het hoofdgedeelte van het sterrenstelsel.
Als de schijf van de Melkweg werd verkleind tot de breedte van een basketbal, zou het hoofdgedeelte ongeveer 2,3 centimeter lang zijn. Het zou op ongeveer 14 centimeter van het middelpunt van de bal liggen, iets voorbij de rand van de bal.
Het hoofdgedeelte is ongeveer anderhalf keer zo lang als het hele Canes Venatici I-dwergstelsel, waarvan de sterren zich over ongeveer 2 kiloparsec (6.500 lichtjaar) uitstrekken.
Het sterrenstelsel staat minder dan half zo ver van de Aarde als de Kleine Magelhaense Wolk, die ongeveer 200.000 lichtjaar van de Aarde ligt.

Een sterrenstelsel dat uit elkaar wordt getrokken

Terwijl het sterrenstelsel om de Melkweg draait, trekt de zwaartekracht van de Melkweg er sterren van af. Die vormen twee lange stromen, een vóór het sterrenstelsel en een erachter. Een onderzoek uit 2003 volgde de stroom achter het sterrenstelsel op 20–40 kiloparsec van de Zon, en de stroom ervoor tot ongeveer 45 kiloparsec. De Zon staat dicht bij het vlak van de baan van de stromen, dus sommige sterren in de buurt van de Zon hebben mogelijk ooit tot het Boogschutterdwergstelsel behoord.

Wat overblijft heeft een massa van ongeveer 400 miljoen keer die van de Zon, en slechts ongeveer een kwart daarvan zit in sterren. Een onderzoek uit 2020 vond dat zelfs het centrum niet dicht genoeg is om bijeen te blijven tegen de aantrekkingskracht van de Melkweg. Het sterrenstelsel zal waarschijnlijk binnen het komende miljard jaar volledig uit elkaar worden getrokken.

Verborgen achter het centrum van de Melkweg

Het sterrenstelsel ligt achter de centrale verdikking, de dichte opeenhoping van sterren rond het centrum van de Melkweg, en werd daardoor pas in 1994 ontdekt. Astronomen vonden het aan de hand van de snelheden van de sterren van het sterrenstelsel, die ze maten in een onderzoek naar sterren in de richting van het centrum van de Melkweg. In het centrum van het sterrenstelsel staat Messier 54, een dichte sterrenhoop van oude sterren. Het Boogschutterdwergstelsel is niet hetzelfde als het onregelmatige Boogschutterdwergstelsel, een ander sterrenstelsel op ongeveer 3,5 miljoen lichtjaar afstand.

Bronnen

Revealing the Structure and Internal Rotation of the Sagittarius Dwarf Spheroidal Galaxy with Gaia and Machine Learning. del Pino et al., The Astrophysical Journal, 2021.
The last breath of the Sagittarius dSph. Vasiliev and Belokurov, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 2020.
A 2MASS All-Sky View of the Sagittarius Dwarf Galaxy: I. Morphology of the Sagittarius Core and Tidal Arms. Majewski et al., The Astrophysical Journal, 2003.
The observed properties of dwarf galaxies in and around the Local Group. McConnachie, The Astronomical Journal, 2012.
A New Milky Way Dwarf Satellite in Canes Venatici. Zucker et al., The Astrophysical Journal Letters, 2006.
A distance determination to the Small Magellanic Cloud with an accuracy of better than 2 percent based on late-type eclipsing binary stars. Graczyk et al., The Astrophysical Journal, 2020.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
Our Milky Way Galaxy: How Big is Space?. NASA, 2019.
Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.

Report a Problem

for Boogschutterdwergstelsel