De Grote Aantrekker is een gebied in de ruimte waarvan de zwaartekracht de Melkweg en duizenden andere sterrenstelsels naar zich toe trekt. Het gebied ligt in de buurt van de clusters van sterrenstelsels Norma en Centaurus, en het centrum ervan ligt op ongeveer 230 miljoen lichtjaar van de Aarde. Een lichtjaar is de afstand die licht in één jaar aflegt, ongeveer 9,46 biljoen kilometer.

Afstand

De Grote Aantrekker werd gevonden aan de hand van de manier waarop sterrenstelsels bewegen. In 1988 bestudeerde een team van zeven astronomen 400 elliptische sterrenstelsels verspreid over de hemel. Nadat ze de uitdijing van het heelal in rekening hadden gebracht, zagen ze dat de sterrenstelsels naar één gebied stroomden. Ze plaatsten het centrum ervan op de afstand waarop de uitdijing sterrenstelsels met ongeveer 4.350 kilometer per seconde wegvoert.

Recente metingen geven de afstand rechtstreeks, in megaparsec. Een megaparsec is een miljoen parsec, ongeveer 3,26 miljoen lichtjaar. In 2021 plaatste een onderzoek het Normacluster, het rijkste cluster in het gebied, op 69,7 megaparsec afstand. In 2026 vond een onderzoek met een bijzonder nauwkeurige methode dat de stroom van sterrenstelsels naar de Grote Aantrekker tot nul afneemt op ongeveer 70 megaparsec van de Lokale Groep, de groep waartoe de Melkweg behoort.

Beide resultaten leggen het centrum op ongeveer 230 miljoen lichtjaar afstand. Beide vinden ook dat de sterrenstelsels daar, afgezien van de uitdijing, nauwelijks bewegen, zoals te verwachten is in het centrum van de aantrekkingskracht.

Het centrum is nog steeds slechts ruwweg bekend. Vanaf de Aarde gezien ligt het achter de schijf van de Melkweg, waar stof en dicht opeen staande sterren een groot deel van het zicht belemmeren. Astronomen bestuderen het gebied in infrarood licht, dat gemakkelijker door stof heen gaat.

Groottevergelijkingen

Het centrum van de Grote Aantrekker ligt ongeveer vier keer zo ver weg als het Virgocluster, het dichtstbijzijnde grote cluster van sterrenstelsels, dat ongeveer 54 miljoen lichtjaar ver weg ligt.
Het is ongeveer 90 keer de afstand van de Melkweg tot het Andromedastelsel.
Ongeveer 2.300 Melkwegen, elk ongeveer 100.000 lichtjaar breed, zouden zich uitstrekken van de Aarde tot de Grote Aantrekker.
De kern van het Shapleysupercluster, dat in een vergelijkbare richting achter de Grote Aantrekker ligt, is ongeveer drie keer zo ver weg als de Grote Aantrekker.
Als de Melkweg werd verkleind tot de grootte van een basketbal, zou het centrum van de Grote Aantrekker op ongeveer 550 meter afstand staan.

Hoe sterk de aantrekking is

De Lokale Groep beweegt met ongeveer 630 kilometer per seconde ten opzichte van de kosmische microgolfachtergrond, het zwakke schijnsel dat is overgebleven uit het vroege heelal. Het team van 1988 schatte dat de Grote Aantrekker ongeveer 54 miljoen miljard keer de massa van de Zon méér bevat dan een gemiddeld gebied van dezelfde grootte. Dat is genoeg om de omgeving van de Zon met ongeveer 570 kilometer per seconde naar zich toe te trekken. Ze schatten dat de menigte sterrenstelsels daar zo'n 20 keer zo talrijk is als de menigte in het Virgocluster.

In 2014 brachten astronomen de bewegingen van sterrenstelsels in kaart om het Laniakeasupercluster te definiëren, het supercluster waartoe de Melkweg behoort. De stromen van sterrenstelsels in heel Laniakea komen samen in de buurt van de clusters Norma en Centaurus, vlak bij de positie van de Grote Aantrekker.

Een open vraag

Astronomen discussiëren nog steeds over hoeveel van de beweging van de Lokale Groep de Grote Aantrekker veroorzaakt. De meting uit 2026 ondersteunt het idee dat de Grote Aantrekker het grootste deel ervan veroorzaakt. Een onderzoek uit 2026 met computermodellen van het nabije heelal vond het tegenovergestelde: geen enkele structuur, ook de Grote Aantrekker niet, verklaart waarschijnlijk het grootste deel van de beweging. Verder weg gelegen structuren, zoals het Shapleysupercluster, trekken ook aan de Melkweg.

Bronnen

Spectroscopy and photometry of elliptical galaxies. V. Galaxy streaming toward the new supergalactic center. Lynden-Bell et al., The Astrophysical Journal, 1988.
The Distance and Peculiar Velocity of the Norma cluster (ACO 3627) using the Near-Infrared J and Ks-band Fundamental Plane Relations. Mutabazi, The Astrophysical Journal, 2021.
Return to the Great Attractor: Strong Evidence for a Steradian-sized Flow Converging at ~70 Mpc within the GA Supercluster and Aligned with the CMB Dipole. Dressler and Monson, The Astrophysical Journal, 2026.
Revisiting the Great Attractor: The Local Group's streamline trajectory, cosmic velocity and dynamical fate. Stiskalek et al., The Open Journal of Astrophysics, 2026.
The Laniakea supercluster of galaxies. Tully et al., Nature, 2014.
Laniakea: Our Home Supercluster of Galaxies. NASA, Astronomy Picture of the Day, 2014.
Shapley Supercluster Survey (ShaSS): Galaxy Evolution from Filaments to Cluster Cores. Merluzzi et al., Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 2015.
The ACS Virgo Cluster Survey. XIII. SBF Distance Catalog and the Three-Dimensional Structure of the Virgo Cluster. Mei et al., The Astrophysical Journal, 2007.
The observed properties of dwarf galaxies in and around the Local Group. McConnachie, The Astronomical Journal, 2012.
Our Milky Way Galaxy: How Big is Space?. NASA Science, 2024.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.

Report a Problem

for Afstand tot de Grote Aantrekker