Nikso estas eta, glacia luno de Plutono, ĉirkaŭ 36 kilometrojn larĝa averaĝe. Ĝi ne estas ronda, sed longforma, ĉirkaŭ 48 kilometrojn longa. La kosmosondilo New Horizons de NASA fotis la lunon, kiam la sondilo preterflugis Plutonon en julio 2015.

Grando

Ĉar Nikso estas longforma, ĝia grando dependas de la direkto, en kiu oni mezuras. Superrigardo de 2018 pri la rezultoj de New Horizons donas ĝiajn tri larĝojn, mezuritajn laŭ linioj perpendikularaj unu al alia, kiel ĉirkaŭ 48 × 33 × 30 kilometroj. La faktofolio de NASA pri Plutono donas preskaŭ la samajn valorojn: 48,4 × 33,8 × 31,4 kilometroj. La unuaj mezuroj, publikigitaj en 2016, estis 50 × 35 × 33 kilometroj, ĉiu kun necerteco de ĉirkaŭ 3 kilometroj.

Pilko kun la sama volumo kiel Nikso havus diametron de ĉirkaŭ 36 kilometroj. La Jetpropulsa Laboratorio de NASA donas ĝian averaĝan radiuson kiel 18 kilometrojn, plus-minus 1. Tio donas averaĝan diametron inter ĉirkaŭ 34 kaj 38 kilometroj.

Antaŭ New Horizons astronomoj povis juĝi la grandon kaj formon de Nikso ĉefe laŭ ĝia heleco, mezurita per la Kosmoteleskopo Hubble. El la ŝanĝiĝo de tiu heleco laŭlonge de la tempo ili jam argumentis, ke Nikso estas longa kaj maldika. La preterflugo donis la unuajn rektajn mezurojn de ĝia grando kaj formo. Ĝia plej longa akso montriĝis ĉirkaŭ 1,6 fojojn tiom longa kiel ĝia plej mallonga.

Komparoj de grando

La averaĝa larĝo de Nikso estas ĉirkaŭ kvar fojojn la alto de Everesto, 8 849 metroj.
Maratono, vetkuro de 42,195 kilometroj, estas iom pli mallonga ol la longo de Nikso.
Nikso estas ĉirkaŭ 1,5 fojojn tiom larĝa kiel neŭtrona stelo, kiu estas ĉirkaŭ 24–26 kilometrojn larĝa. Neŭtrona stelo estas la kolapsinta kerno de masiva stelo.
Plutono havas diametron de ĉirkaŭ 2 380 kilometroj, tio estas 66 fojojn la averaĝa larĝo de Nikso. Karono, la plej granda luno de Plutono, havas diametron de ĉirkaŭ 1 210 kilometroj kaj estas 34 fojojn tiom larĝa kiel Nikso.
Se Plutono ŝrumpus ĝis la grando de korbopilko, Karono estus pilko kun diametro de ĉirkaŭ 12 centimetroj. Nikso estus grajno kun diametro de ĉirkaŭ 4 milimetroj kaj orbitus je preskaŭ 5 metroj for.

Orbito kaj turniĝo

Nikso ĉirkaŭiras Plutonon kaj Karonon unufoje ĉiujn 24,9 tagojn, je ĉirkaŭ 48 700 kilometroj de la centro de la paro. Tio estas ĉirkaŭ 2,5 fojojn tiom for kiel Karono, kaj la orbito de Nikso daŭras preskaŭ kvar fojojn tiom longe kiel tiu de Karono.

Male al Karono, kiu ĉiam turnas la saman vizaĝon al Plutono, Nikso turniĝas multe pli rapide ol ĝi orbitas. Ĝi turniĝas unufoje ĉiujn 1,83 tagojn, ĉirkaŭ 44 horojn. Ĝia turnoakso estas klinita je ĉirkaŭ 123 gradoj kompare kun la akso de Plutono kaj Karono, do Nikso turniĝas en la kontraŭa direkto.

Antikva, glacia surfaco

Hal Weaver kaj teamo de astronomoj malkovris Nikson per la Kosmoteleskopo Hubble en junio 2005. Ĝi nomiĝas laŭ la greka diino de mallumo kaj nokto, la patrino de Karono. New Horizons trovis, ke ĝia surfaco estas plejparte akvoglacio, hela kaj griza.

La bildoj de la kosmosondilo montras kraterojn sur Nikso. Ili estas tiom multaj, ke ili sugestas, ke la surfaco aĝas almenaŭ 4 miliardojn da jaroj. La plej granda kratero estas pli ruĝa ol la resto de la surfaco, eble ĉar la trafo elfosis malsaman materialon el sube. Sciencistoj opinias, ke Nikso kaj la aliaj malgrandaj lunoj de Plutono formiĝis el derompaĵoj post giganta kolizio, kiu kreis Plutonon kaj Karonon.

Fontoj

The Small Satellites of Pluto as Observed by New Horizons. Weaver et al., Science, 2016.
The Pluto System After New Horizons. Stern et al., Annual Review of Astronomy and Astrophysics, 2018.
Pluto Fact Sheet. NASA, 2024.
Planetary Satellite Physical Parameters. NASA Jet Propulsion Laboratory.
Nix. NASA Science, 2024.
Moons of Pluto. NASA Science, 2025.
NASA's NICER Probes the Squeezability of Neutron Stars. NASA, 2021.
The Radius of PSR J0740+6620 from NICER and XMM-Newton Data. Miller et al., The Astrophysical Journal Letters, 2021.
8,848.86 metres. That's the height of Mt Everest now. The Kathmandu Post, 2020.
Marathon. World Athletics.
Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.

Report a Problem

for Nikso