La Tero estas la tria planedo de la Suno kaj la sola konata loko, kie ekzistas vivo. Averaĝe ĝi estas 12 742 kilometrojn larĝa. Tiu valoro estas ĝia meza diametro, la larĝo de perfekta sfero kun la sama volumeno kiel la Tero. La Tero estas la plej granda el la kvar ŝtonaj planedoj plej proksimaj al la Suno, kaj la kvina plej granda planedo en la Sunsistemo.

Grando

La Tero ne estas perfekta sfero. Ĝia turniĝo ŝveligas ĝin ĉe la ekvatoro, tial ĝi estas 12 756 kilometrojn larĝa ĉe la ekvatoro, sed 12 714 kilometrojn de poluso al poluso. La diferenco, ĉirkaŭ 43 kilometroj, estas triono de procento de la larĝo de la Tero.

Ankaŭ montoj kaj oceanaj fosaĵoj faras la surfacon malebena. De la plej alta montopinto ĝis la fundo de la plej profunda oceana fosaĵo estas ĉirkaŭ 20 kilometroj, malpli ol 0,2 % de la larĝo de la Tero. Tajdoj, drivantaj kontinentoj kaj sismoj ĉiam iomete ŝanĝas la formon.

La scienco pri mezurado de la grando kaj formo de la Tero nomiĝas geodezio. La grando de la Tero estas konata tre precize: ĝia averaĝa radiuso, la distanco de la centro ĝis la surfaco, estas konata kun eraro de ne pli ol ĉirkaŭ 10 centimetroj.

Komparoj de grando

Venuso, la dua planedo de la Suno, estas 12 104 kilometrojn larĝa, ĉirkaŭ 95 % de la larĝo de la Tero.
Neptuno estas 49 244 kilometrojn larĝa, preskaŭ kvar fojojn pli larĝa ol la Tero.
La Luno estas 3 475 kilometrojn larĝa, iom pli ol kvarono de la larĝo de la Tero. Ĉirkaŭ 30 Teroj, vicigitaj unu apud alia, kovrus la averaĝan distancon de 384 400 kilometroj inter la Tero kaj la Luno.
La Suno estas ĉirkaŭ 1,39 milionojn da kilometroj larĝa, 109 fojojn la larĝo de la Tero.
Se la Tero ŝrumpus ĝis la grando de korbopilko kun diametro de 24 centimetroj, la monto Everesto, 8 849 metrojn alta, leviĝus ĉirkaŭ 0,17 milimetrojn super la surfaco de la Tero. Tio estas malpli ol du fojojn la dikeco de folio de papero.

La interno de la Tero

La Tero havas tavolan strukturon. En la centro estas la interna kerno, solida globo el fero kaj nikelo kun radiuso de ĉirkaŭ 1 221 kilometroj. Ĉirkaŭ ĝi kuŝas la ekstera kerno, tavolo de likva fero kaj nikelo, ĉirkaŭ 2 300 kilometrojn dika.

Poste venas la mantelo, la plej dika tavolo, ĉirkaŭ 2 900 kilometrojn dika kaj farita el varma roko kun la konsistenco de karamelo. La plej ekstera tavolo, la krusto, estas maldika kompare. Ĝi averaĝe estas ĉirkaŭ 30 kilometrojn dika sub la kontinentoj kaj ĉirkaŭ 5 kilometrojn dika sub la oceana fundo.

Akvo kaj aero

La Tero estas la sola planedo en la Sunsistemo kun likva akvo sur la surfaco. Ĝia oceano kovras ĉirkaŭ 71 % de la surfaco, estas averaĝe ĉirkaŭ 3,6 kilometrojn profunda kaj enhavas 97 % de la akvo de la Tero.

Proksime al la surfaco la atmosfero de la Tero konsistas el 78 % da nitrogeno kaj 21 % da oksigeno, kun ĉirkaŭ 1 % da aliaj gasoj kiel argono kaj karbondioksido. La atmosfero ŝirmas la surfacon kontraŭ granda parto de la damaĝa radiado de la Suno. Plej multaj meteoroidoj, malgrandaj ŝtonoj el la kosmo, forbrulas en la atmosfero, antaŭ ol ili povas atingi la grundon.

Fontoj

Report a Problem

for Tero