Argila partiklo estas unu el la plej fajnaj grajnoj en grundo kaj sedimento. Laŭ grundosciencistoj, argilo estas ĉiu minerala grajno, kies larĝo estas malpli ol 2 mikrometroj. La 2 mikrometroj montritaj ĉi tie estas tiu supra limo, la plej granda grando, kiun argila partiklo povas havi, ne la grando de tipa partiklo. Mikrometro estas milionono de metro.

Grando

Grundosciencistoj dividas la mineralajn grajnojn en grundo en klasojn laŭ grando. En la sistemo uzata de la Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo de Unuiĝintaj Nacioj, grajnoj pli malgrandaj ol 2 mikrometroj estas argilo. Grajnoj de 2 ĝis 63 mikrometroj estas silto, kaj grajnoj de 0,063 ĝis 2 milimetroj estas sablo. Multaj landoj uzas la samajn nomojn, sed kelkaj metas la limojn aliloke.

Geologoj, kiuj studas sedimentojn, ofte uzas alian skalon, nomatan skalo de Wentworth. Laŭ ĝi argilo estas ĉio pli malgranda ol 4 mikrometroj, silto etendiĝas de 4 ĝis 62,5 mikrometroj, kaj sablo de 62,5 mikrometroj ĝis 2 milimetroj. Tial ĉu grajno 3 mikrometrojn larĝa estas argilo, dependas de la uzata skalo.

La vorto argilo ankaŭ nomas familion de mineraloj, kiuj konsistas el maldikaj tavoloj. Grajnoj de argilaj mineraloj havas larĝon de kelkaj nanometroj, tio estas miliardonoj de metro, ĝis milimetroj. Tial grajno de argila grando ne ĉiam estas argila mineralo: ĝi povas esti ankaŭ eta kristalo de alia mineralo, ekzemple kvarco.

Komparoj de grando

La plej grandaj sableroj, 2 milimetrojn larĝaj, estas 1 000 fojojn pli larĝaj ol la plej grandaj argilaj partikloj.
Se argila partiklo, 2 mikrometrojn larĝa, pligrandiĝus ĝis la grando de tenispilko kun diametro de ĉirkaŭ 6,7 centimetroj, la plej malgrandaj sableroj estus ĉirkaŭ 2 metrojn larĝaj, kaj la plej grandaj ĉirkaŭ 67 metrojn larĝaj.
Ĉirkaŭ 40–50 el la plej grandaj argilaj partikloj, vicigitaj unu apud alia, atingus la dikecon de homa haro, kiu estas 80–100 mikrometrojn dika.
Partikloj de la giganta viruso Pithovirus sibericum estas ĉirkaŭ 1,5 mikrometrojn longaj, do pli malgrandaj ol la plej grandaj argilaj partikloj.

Kiel argilo sentiĝas

Grundosciencistoj, kiuj laboras ekstere, povas taksi, kiom da argilo enhavas grundo, frotante malsekan specimenon inter la fingroj. Argilo estas glua, povas esti modelata en formojn kaj aspektas brila post premado. Silto ne estas glua kaj sentiĝas kiel faruno, simile al talka pudro. Sablo sentiĝas grajneca kaj tute ne estas modelebla.

Argilo kaj akvo

Argilaj mineraloj forte altiras akvon. Kelkaj specoj ŝveliĝas, kiam ili malsekiĝas: unuopa argila partiklo, 1 nanometron dika, povas kreski ĝis ĉirkaŭ 2 nanometrojn dika en akvo. Domoj kaj aliaj konstruaĵoj sur grundoj kun ŝveliĝantaj argiloj povas esti damaĝitaj, kiam la argilo ŝveliĝas kaj ŝrumpas laŭ la sezonoj.

Miksita kun iom da akvo, argilo fariĝas ŝlimo, kiun oni povas formi kaj poste sekigi ĝis relative rigida solido. Potistoj kaj la ceramika industrio uzas tion por fari telerojn, tasojn, bovlojn kaj tubojn.

Fontoj

Guidelines for Soil Description. Fourth edition. Food and Agriculture Organization of the United Nations, 2006.
Nomenclature. In Open-File Report 2006-1195. U.S. Geological Survey, 2006.
Environmental Characteristics of Clays and Clay Mineral Deposits. U.S. Geological Survey, 1999.
Thirty-thousand-year-old distant relative of giant icosahedral DNA viruses with a pandoravirus morphology. Legendre et al., Proceedings of the National Academy of Sciences, 2014.
Just How Small Is "Nano"?. National Nanotechnology Initiative.
Rules of Tennis 2026. International Tennis Federation, 2026.
NIST Guide to the SI, Appendix B.8: Factors for Units Listed Alphabetically. National Institute of Standards and Technology.
SI prefixes. International Bureau of Weights and Measures (BIPM).

Report a Problem

for Argila partiklo