Centra Parko estas granda publika parko en la mezo de Manhatano, en Novjorko. Ĝi estas ĉirkaŭ 4 kilometrojn longa kaj etendiĝas de la 59-a Strato ĝis la 110-a Strato inter la Kvina Avenuo kaj Central Park West. Ĝi kovras 3,4 kvadratajn kilometrojn.

Grando

La parko estas longa rektangulo, kun urbaj stratoj ĉe ĉiuj kvar flankoj. La Landmarks Preservation Commission de Novjorko priskribas ĝin kiel etendiĝantan ĉirkaŭ 2,5 mejlojn tra la mezo de Manhatano. Se oni dividas ĝian areon per ĝia longo, rezultas averaĝa larĝo de ĉirkaŭ 850 metroj.

Fontoj donas iom malsamajn areojn. La Central Park Conservancy, kiu prizorgas la parkon, donas 843 akreojn, kaj NYC Parks, la parkoficejo de la urbo, listigas 840,01 akreojn. La parko ne komence havis sian nunan grandon. La tereno aprobita por aĉeto en 1853 etendiĝis de la 59-a Strato ĝis la 106-a Strato, kaj la parto norde ĝis la 110-a Strato estis aldonita en 1859.

Komparoj de grando

Vatikano, la plej malgranda lando, kovras 0,44 kvadratajn kilometrojn, tial laŭ areo en Centra Parko troviĝus loko por preskaŭ ok Vatikanoj.
La ĉefa konstruaĵo ĉe la Boeing-Everett-a fabriko, la plej granda konstruaĵo en la mondo laŭ volumeno, havas plankon de 98,3 akreoj. La parko estas ĉirkaŭ 8,5 fojojn pli granda ol tiu planko.
Uluru, la granda roko en la centro de Aŭstralio, kovras ĉirkaŭ 3,3 kvadratajn kilometrojn, preskaŭ la saman areon kiel la parko.
Se Angel-akvofalo, la plej alta akvofalo kun 979 metroj, kuŝus sur sia flanko, ĝi atingus ĉirkaŭ kvaronon de la longo de la parko.
Ĉirkaŭ 37 kampoj de usona piedpilkado, kun la finzonoj inkluzive, vicigitaj laŭlonge unu post alia, atingus la longon de la parko.

Kiel la parko estis konstruita

En 1853 la tuta tero rezervita kiel verda spaco en Manhatano sumiĝis al malpli ol 200 akreoj, kaj urbaj gvidantoj volis grandan parkon. En 1858 dezajna konkurso altiris 33 proponojn. La gajninto estis la Greensward Plan de Frederick Law Olmsted, verkisto kaj farmisto el Konektikuto, kaj Calvert Vaux, juna angla arkitekto. La plano antaŭvidis larĝajn gazonojn, arbarojn, rojojn kaj lagojn.

La vojoj, kiuj trairas la parkon de oriento al okcidento, estis enprofundigitaj bone sub ĝian surfacon, por ke homoj, kiuj promenas en la parko, ne rimarku la trafikon. La konstruado komenciĝis en 1858, kaj la Lago malfermiĝis al la publiko en tiu sama jaro.

Mane, laboristoj movis preskaŭ 3,8 milionojn da kubaj metroj de ŝtono, tero kaj supra grundo. Ili konstruis 36 pontojn kaj arkaĵojn kaj plantis 500 000 arbojn, arbustojn kaj grimpplantojn. La konstruado de la parko daŭris ĉirkaŭ 15 jarojn kaj kostis 14 milionojn da dolaroj.

La parko hodiaŭ

La Central Park Conservancy prizorgas la parkon ĉiutage por la Urbo Novjorko. Ĝi kalkulas pli ol 42 milionojn da vizitoj jare, kvankam NYC Parks donas pli malaltan nombron, pli ol 25 milionojn. La parko havas pli ol 18 000 arbojn kaj estas haltejo por pli ol 200 specioj de migrantaj birdoj. La parko fariĝis Nacia Historia Monumento en 1963 kaj Pejzaĝa Monumento de Novjorko en 1974.

Fontoj

Central Park Designation Report. New York City Landmarks Preservation Commission, 1974.
About Us. Central Park Conservancy.
Park History. Central Park Conservancy.
160 Years of Central Park: A Brief History. Central Park Conservancy.
Before Central Park: A Brief History in 10 Fun Facts. Central Park Conservancy.
Central Park. NYC Parks.
Geography. Governorate of Vatican City State.
Everett Production Facility. Boeing.
Most capacious building. Guinness World Records.
Significant Rock Features. Geoscience Australia.
Tallest waterfall. Guinness World Records.
2026 NFL Rulebook. National Football League, 2026.

Report a Problem

for Centra Parko