La Ĉarrada galaksio estas ringoforma galaksio en la konstelacio Skulptisto, proksimume 400 ĝis 500 milionojn da lumjaroj for de la Tero. Lumjaro estas la distanco, kiun lumo trairas dum unu jaro. Ĝi egalas al ĉirkaŭ 9,46 bilionoj da kilometroj. La ekstera ringo de junaj steloj de la galaksio estas ĉirkaŭ 140 000 ĝis 150 000 lumjarojn larĝa je sia plej larĝa loko, proksimume 1,5 fojojn la larĝo de la disko de la Lakta Vojo. La ringo formiĝis post kiam pli malgranda galaksio kolizie trapasis la Ĉarradan galaksion.

Grando

La Ĉarrada galaksio havas du ringojn: helan internan ringon ĉirkaŭ sia kerno kaj kolorriĉan eksteran ringon, ĉirkaŭ kvar fojojn pli larĝan. La ekstera ringo ne estas perfekta cirklo. Studo de 2020 priskribas ĝin kiel ovalon ĉirkaŭ 150 000 lumjarojn longan kaj 110 000 lumjarojn larĝan, kies centro troviĝas ĉirkaŭ 21 000 lumjarojn flanke de la kerno de la galaksio.

Vidata de la Tero, la ekstera ringo estas nur ĉirkaŭ 72 arksekundojn larĝa, ĉirkaŭ unu dudeksesono de la larĝo de la plena Luno. Arksekundo estas 1/3 600 de grado. Por ŝanĝi tiun angulon en veran grandon necesas la distanco de la galaksio, kiun astronomoj kalkulas el tio, kiom rapide la vastiĝanta universo forportas la galaksion for de la Tero. Studoj de 2020 kaj 2023, uzantaj iom malsamajn distancojn, donis por la ringo larĝon de ĉirkaŭ 150 000 kaj 144 000 lumjaroj je ĝia plej larĝa loko, respektive.

Komparoj de grando

La ekstera ringo estas ĉirkaŭ 1,5 fojojn pli larĝa ol la disko de la Lakta Vojo, kiu estas ĉirkaŭ 100 000 lumjarojn larĝa.
La Fajraĵrada galaksio, unu el la sekvaj pli grandaj objektoj en la esplorilo, estas ĉirkaŭ 1,2 fojojn pli larĝa ol la ekstera ringo de la Ĉarrada galaksio.
Se la ekstera ringo ŝrumpus ĝis la larĝo de korbopilko kun diametro de 24 centimetroj, la disko de la Lakta Vojo estus ĉirkaŭ 16 centimetrojn larĝa.
En tiu skalo la interna ringo estus ĉirkaŭ 6 centimetrojn larĝa.

Kiel la ringo formiĝis

La Ĉarrada galaksio verŝajne iam estis normala spirala galaksio kiel la Lakta Vojo. Poste pli malgranda galaksio plonĝis tra ĝi kun granda rapido. La kolizio sendis du ringojn disvastiĝantajn eksteren de la centro, kiel ondetoj sur lageto, kiam oni ĵetas ŝtonon en ĝin. Ringaj galaksioj kiel ĉi tiu estas malpli oftaj ol spiralaj galaksioj.

La ekstera ringo vastiĝas jam dum ĉirkaŭ 440 milionoj da jaroj. Dum ĝi moviĝas, ĝi trapuŝiĝas tra la ĉirkaŭa gaso kaj ekigas la naskiĝon de novaj steloj. Studo de 2020 trovis en la centro de la Ĉarrada galaksio stangon de steloj, kiu postvivis la kolizion, kio estas signo, ke la galaksio havis tiun stangon jam antaŭ la kraŝo.

Steloj kaj rentgenradioj en la ringo

Studo de 2024 trovis, ke la ekstera ringo konsistas ĉefe el steloj, kiuj formiĝis dum la lastaj 400 milionoj da jaroj. La ringo enhavas milionojn da helaj junaj steloj. La plej masivaj el ili eksplodas kiel supernovaoj, eksplodoj, kiuj markas la morton de masiva stelo, kaj postlasas nigrajn truojn kaj neŭtronajn stelojn, la kolapsintajn kernojn, kiuj restas. Kelkaj el tiuj objektoj tiras materion de kunstelo kaj brilas forte en rentgenradioj.

La Ĉarrada galaksio havas nekutime grandan nombron de tiuj rentgenfontoj, ĉar tiom da masivaj steloj formiĝis en ĝia ringo. Infraruĝaj bildoj de la Kosmoteleskopo James Webb ankaŭ montras regionojn riĉajn je silikata polvo, simila al granda parto de la polvo sur la Tero, kaj je hidrokarbonoj, kiuj estas kunmetaĵoj de hidrogeno kaj karbono. Tiuj regionoj formas spokojn inter la ringoj.

Fontoj

Webb Captures Stellar Gymnastics in the Cartwheel Galaxy. NASA, 2022.
Cartwheel Galaxy: Astronomers Do Flips Over Cartwheel Galaxy. NASA Chandra X-ray Center, 2006.
Discovery of a near-infrared bar and a pseudobulge in the collisional ring galaxy Cartwheel. Barway et al., Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 2020.
Star formation history of the post-collisional Cartwheel galaxy using Astrosat/UVIT FUV images. Mayya et al., Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 2023.
Understanding the unusual life of the Cartwheel galaxy using stellar populations. Ditrani et al., Astronomy & Astrophysics, 2024.
Our Milky Way Galaxy: How Big is Space?. NASA, 2019.
Third Reference Catalogue of Bright Galaxies (RC3). de Vaucouleurs et al., Springer, 1991, via CDS VizieR.
The Carnegie-Chicago Hubble Program. VII. The Distance to M101 via the Optical Tip of the Red Giant Branch Method. Beaton et al., The Astrophysical Journal, 2019.
Moon Fact Sheet. NASA, 2024.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.

Report a Problem

for Ĉarrada galaksio